11 NUMMER 2 / APRIL 2026 INRICHTING OPENBARE RUIMTE Thema (vrij vertaald, red.) Toelichting Voordeel in euro’s / jaar Berekening Groen en festivals In ‘Natuurlijke kapitaalrekeningen’ van het CBS zien we 15 ecosysteemtypen. Parken leveren de hoogste opbrengst per hectare. Denk aan waardestijging vastgoed, inkomsten uit evenementen en horeca, bijdrage aan waterberging en klimaatbeheersing in de stad, lokale voedselvoorziening en vergroting biodiversiteit. 3,7 miljard omzet festivalsector in parken en recreatiegebieden. Jaarlijkse omzet van festivalsector in Nederland is circa 7,4 miljard euro. Deze omzet komt uit circa 1.100 tot 1.200 festivals met meer dan 3.000 bezoekers. Als de helft van deze omzet wordt gegenereerd in parken en recreatiegebieden, komen we op 3,7 miljard euro. Groen en vastgoed Woningen met groen in de buurt zijn 4% tot 30% meer waard, vergeleken met hetzelfde woningtype in een niet-groene omgeving (onderzoek Joke Luttik, WUR). De hoogste waardetoevoeging door de nabijheid van toegankelijke hoogwaardige natuur of uitzicht op oppervlaktewater. Positieve effecten op de huizenprijs treden op tot een afstand van 400 meter. 28 miljoen extra OZB inkomsten gemeenten bij woningbouwopgave 900.000 woningen met groene invulling. Wat zijn de positieve effecten van groen op de waarde van het vastgoed bij de opgave om 900.000 woningen te bouwen? Groene norm van Cecil Konijnendijk: voor de koopwoning een stijging van 12% en voor huurwoning van 5% bij aanwezigheid groen. Jaarlijkse inkomsten aan OZB voor de gemeenten stijgen voor de koopwoningen met ruim 17 miljoen euro bedragen en voor huur met ruim 11 miljoen euro. Volkstuinen In Nederland was er in 2017 ongeveer 3.608 hectare aan volkstuinen. Volgens studie van federatie voor volkstuinen kan een volkstuin van 200 m² voor een gezin een jaarlijkse besparing van € 700,- op de dagelijkse boodschappen opleveren. De aanleg van 100 hectare volkstuinen leidt tot een jaarlijks besparing van 100 miljoen aan zorgkosten. Nederland heeft 240.000 volkstuinen. Mensen met groene tuin hebben minder last hebben van hart- en vaatziekten (10%), beroertes en hersenbloedingen (15%) en darmziekten (20%). Een dag ziekenhuisopname kost minimaal 500 euro per dag. Met 10.000 nieuwe volkstuinen en 10.000 nieuwe tuinders besparen we dan jaarlijks 50 miljoen euro. Bij een duurdere opnamedag van 1.000 euro is dit 100 miljoen euro aan besparing op de zorgkosten. Rijkdom van de rustplaats Nederland heeft ruim 4.000 begraafplaatsen, aldus de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. De totale oppervlakte bedraagt 4.000 hectare. Dit komt neer op 0,12% van het landoppervlak. De kosten van een graf verschillen sterk per gemeente en liggen tussen de € 800,- en € 7.000,-. Onze begraafplaatsen leggen jaarlijks voor € 500.000,- aan CO2 vast. De Nederlandse begraafplaatsen beslaan ongeveer 4.000 hectare. Een halfopen bos legt gemiddeld ongeveer 2,3 tot 5 ton CO2 per hectare per jaar vast. Gaan we uit van 5 ton, dan leggen de Nederlandse begraafplaatsen jaarlijks 20.000 ton CO2 vast. De prijs van CO2 op de vrijwillige markt is € 8,- tot € 25,-. Bij € 25,- hebben we het over € 500.000,- aan jaarlijks vastgelegde CO2. Eikenprocessierups Wat de schade is van plaagdieren in Nederland is nauwelijks te achterhalen. Meer houvast biedt het geld dat we uitgeven aan de bestrijding. Zo geeft de gemeente Amsterdam 3 miljoen euro per jaar uit aan de bestrijding van ratten. De eikenprocessierups is ook in de steden een groot probleem. Te vermijden kosten eikenprocessierups door stimuleren natuurlijke vijanden bespaart 20 miljoen euro per jaar. Kosten voor bestrijding van de eikenprocessierups variëren van € 75,- tot € 300,-/boom. In 2019 was 55% van de eiken besmet, in 2020 ongeveer 30%. Stel: 200.000 bomen jaarlijks behandelen voor € 100,-, dan is de kostenpost 20 miljoen euro. Goed voor 1 miljoen nestkastjes van € 20,-. Groene daken Nederland heeft circa 10 miljoen m2 groendaken. Volgens Natuur en Milieu is er ruimte voor 21 miljoen m2 nieuwe groene daken/te vergroenen daken. In Nederland valt 853 liter water/m2. Dus op 21 miljoen m2 groene daken valt 18 miljard liter water. Als daarvan 90% wordt vastgehouden en uiteindelijk verdampt of naar de bodem gaat, dan hoeven we 16 miljard liter water niet af te voeren en te zuiveren. Aanleg 21 miljoen m2 groene daken leidt tot een jaarlijkse besparing van 32 miljoen aan zuiveringskosten. Aanleg van 21 miljoen m2 groene daken levert jaarlijkse besparing op van 16 tot 32 miljoen euro op zuiveringskosten. Dit is exclusief vermeden kosten van schade door wateroverlast. Ook positieve effecten op het voorkomen van hittestress, bevordering biodiversiteit en energiebesparing. Op basis van € 100,-/m2 heb je voor 100 miljoen euro, 1 miljoen m2 groene daken. Die kunnen 100 miljoen liter water vasthouden. Groene gevels Een groene gevel, kan per m2 tussen de 5 en 30 liter water vasthouden. Sommige, rijk begroeide groene gevels kunnen tot wel 100 liter/m2 vasthouden. De kosten variëren van € 30,- tot € 300,-/m2. Bij € 100,-/m2 kunnen we voor 100 miljoen euro, één miljoen m2 groene gevels aanleggen die 100 liter/m2 vasthouden. Dat is 100 miljoen liter. Aanleg van één miljoen m2 wandgroen leidt tot een jaarlijkse besparing van 28 miljoen aan waterschade. In 2024 was de schade door wateroverlast in Nederland 280 miljoen euro, aldus het Verbond van Verzekeraars. Bij beperking van de schade door wateroverlast van 10% bij een investering van 100 miljoen euro, komt de vermeden schade op 28 miljoen euro. Verminderen hittestress en vastlegging CO2 Stedelijke hitte leidt tot meer sterfte onder ouderen, gezondheidsklachten als duizeligheid en misselijkheid, slechter slapen en een lagere arbeidsproductiviteit. Meer groen leidt tot verminderen van hittestress en vastleggen van meer CO2. Aanleg van 3,5 miljoen bomen leidt jaarlijks tot 7,5 miljard waarde aan vastgelegde CO2. Het bruto binnenlands product (bbp) was 1.068 miljard Euro in 2023. Met Groene Stad verminderen we hitte en bevorderen arbeidsproductiviteit met 0,01% van het bbp. Investering van 10% is 1,068 miljard per jaar. Dat is 0,001% van het BBP met tienvoudig effect op de economie. Nederland heeft ongeveer 344 miljoen bomen (onderzoek WUR). Bij toename 1% is dat 3,5 miljoen bomen die 87,5 miljoen kg CO2 op jaarbasis vastleggen. De waarde daarvan bij 85 euro per kg CO2 is 7,5 miljard euro op jaarbasis. Verminderen fijnstof Jaarlijks sterven 12.000 mensen voortijdig door blootstelling aan fijnstof, aldus het Longfonds. De verwijdercapaciteit van een beuk met een stamdiameter van 20 centimeter (110 gram fijnstof per jaar) is gelijk aan de fijnstof emissie van een benzineauto over een rijafstand van 1800 kilometer. Een volwassen boom levert minimaal ruim 60.000 euro op, aldus het Norminstituut Bomen. Stadsbomen vangen jaarlijks voor 56 miljoen aan fijnstof af. De totale waarde van vastleggen van fijnstof door de natuur in Nederland bedroeg in 2023 152 miljoen Euro (CBS). Omvang van de waarde van het afvangen van fijnstof door 14 miljoen stadsbomen bedraagt 56 miljoen euro op jaarbasis. Met aanleg 21 miljoen m2 groene daken kunnen we zorgkosten voor longziekten met 20% terugbrengen. Dat kost 4,2 miljard eenmalig en zou een jaarlijkse besparing van 600 miljoen per jaar opleveren. Binnengroen Werknemers in een groene werkomgeving kunnen tot 15% productiever zijn, hetgeen een economische waarde van 1.000 tot 2.500 euro per jaar oplevert, aldus de WUR. Ziekteverzuim op kantoren met planten met luchtzuiverende werking loopt terug met 3,5 dag per werknemer per jaar. Werknemers in een groene werkomgeving kunnen tot 15% productiever zijn, hetgeen een economische waarde van 1.000 tot 2.500 euro per jaar oplevert, aldus de WUR. Gemiddelde kosten van voltijdbaan in Nederland liggen rond de € 90.000,- per jaar per werknemer. Een vermindering van het ziekteverzuim van 1,5% (3,5 dag) door het aanbrengen van binnengroen betekent een besparing van € 1.350,- euro per jaar per werknemer. Groene speelplaatsen In Nederland heeft ongeveer 17% van de kinderen en jongeren tussen de 2 en 25 jaar overgewicht. Van deze groep heeft ongeveer 7% ernstig overgewicht, ook wel ‘obesitas’ genoemd (CBS). Kinderen spelen gemiddeld minder dan een uur per dag buiten, zo blijkt uit onderzoek. Dit is minder dan de aanbevolen hoeveelheid, die vaak wordt gesteld op minimaal twee uur per dag. Ernstig is dat 17% van de kinderen (vrijwel) niet buiten speelt. Groene speelplaatsen in woonwijken besparen 23 miljard euro aan zorgkosten per jaar in verband met het voorkomen van overgewicht. Een persoon met overgewicht kost de samenleving bijna € 11.500,- per jaar. Dat is een jaarlijkse kostenpost van 79 miljard euro. Over hele levensloop zijn totale kosten van overgewicht bij kinderen circa € 150.000,- per kind. Op basis van 17% van kinderen die overgewicht heeft, kost dit de samenleving 125 miljard euro. In groene wijken komt 15% minder overgewicht voor. We kunnen 23 miljard euro besparen op deze kosten door aanleg van groene wijken. Kosten voor aanleg zijn 2,3 miljard euro ofwel 10% van bespaarde kosten. Minder zorg door vergroening In 2021 is het percentage 65-plussers opgelopen tot 19,8% van de bevolking. Dit stijgt naar 24,4 % ouderen in 2035 (CBS). Het aantal 75-plussers neemt toe en een steeds groter deel woont langer zelfstandig thuis. In 2020 woonde 92% van de 75-plussers nog thuis, vergeleken met 83% in 1990 (CBS). In 2024 is 113,5 miljard euro uitgegeven aan gezondheidszorg. Dat is 8,5 miljard euro (8,1 %) meer dan in 2023. Vergroening stedelijke omgeving leidt tot 1,3 miljard minder zorgkosten per jaar en vergroening ziekenhuizen tot een jaarlijkse besparing van 780 miljoen door ziekenhuisopnamen. De jaarlijkse kosten voor gezondheidszorg waren in 2023 ongeveer € 7.000,- per volwassene. De jaarlijkse kostenstijging bedraagt ongeveer 9%. Stel we beperken groei met 1% per jaar door Groene Stad, dan is jaarlijkse besparing 1,3 miljard euro. Een verpleegdag in een ziekenhuis kost € 711,- tot € 1.140,-. Wanneer door vergroening in en rond het ziekenhuis het aantal verpleegdagen met 10% is terug te dringen, dan bespaart dat 486 miljoen tot 780 miljoen euro (exclusief medicijngebruik). TWAALF THEMA’S IN GROEN OP DE BALANS
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=