PLATFORM VOOR GROND-, WEG- EN WATERBOUW 14 Duurzame keuze voor houten kunstwerken In de gww zorgen de stikstofproblematiek, kwaliteit oppervlaktewater en de ambitie van de Nederlandse overheid om uiterlijk in 2030 volledig klimaatneutraal én circulair te zijn voor de nodige uitdagingen. Voor deze laatste twee zijn de afgelopen jaren de nodige tools en maatregelen ontwikkeld en in de praktijk gebracht. Het blijft echter complex om de juiste afwegingen te maken, zeker waar het materialisatie en kosten betreft. Kunstwerken in hout bieden in veel gevallen een meervoudige oplossing. TEKST: ERIC DE MUNCK, CENTRUM HOUT/VVNH Pieter Smitbrug: langste fietsbrug in Europa als blikvanger in het Groningse landschap. Foto: Walter Frisart. Het wordt steeds duidelijker dat biobased materialen, en dus ook hout, een belangrijke rol kunnen spelen bij het behalen van de duurzame doelstellingen. Zo zijn biobased materialen speerpunt bij de werkgroep GWW vanuit de Nationale Aanpak Biobased Bouwen (NABB). Daarnaast maakt het CROW een verduurzamingsslag in haar RAW-systematiek en krijgt hout meer aandacht in de Strategie Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur (KCI). Samen met waterschappen en gemeenten wil Rijkswaterstaat in 2030 onze infrastructuur zoveel mogelijk klimaatneutraal en circulair maken en onderhouden. OPLOSSINGEN Houtconstructies zijn in veel gevallen een oplossing voor huidige uitdagingen in de gww: Stikstof Bij de productie van houtproducten komt geen of nauwelijks stikstof vrij en kunnen net als andere producten emissieloos worden aangebracht. Schoon oppervlaktewater Houttoepassingen vervuilen het water niet met onder meer weekmakers, brandvertragers, micro- of nanoplastics. De natuurlijke inhoudsstoffen en vezels die vrijkomen over de tijd zijn biologisch afbreekbaar. Verduurzamingsmiddelen mogen wettelijk al heel lang niet meer worden toegepast in de gww. Lage CO2-emissies Hout is eenvoudig te bewerken en vraagt in de productiefase weinig (fossiele) energie, dus zijn er weinig emissies. De CO2-emissies door transport zijn laag; omdat tropisch hout in bulk wordt vervoerd zijn ook hierbij de CO2-emissies per m3 laag. Deze emissies worden gecompenseerd door CO2-opslag in hout tijdens de gebruiksfase en met verlenging door hergebruik. Door substitutie met hout worden CO2-emissies door CO2-intensieve materialen verlaagd. Daarmee wordt een immense CO2-buffer opgebouwd die niet opweegt tegen het in het bos laten staan van hout zoals wel eens in de markt wordt beweerd. In 2018 waren de op dat moment aanwezige hout toepassingen in de gww in Nederland goed voor een CO2-opslag van maar liefst 1.053 Mton CO2eq. Gebruik daarom hout uit duurzaam gecertificeerde bossen met een certificaat goedgekeurd door de Nederlandse overheid (TPAC). Dan draag je bij aan het behoud van bossen en bijbehorende biodiversiteit, waarbij bomen hout blijven produceren en het bos tegen ontbossing wordt behoed. Kunstwerken in hout, zoals damwanden, beschoeiingen, fiets- en voetgangersbruggen, sluizen, meerpalen en remmingwerken, zijn van oudsher van hout. Een groot deel van de huidige assets zijn dan ook nog steeds van hout. Daarmee is er ook heel veel kennis van deze constructies en kan met grote zekerheid uitspraak worden gedaan over levensduur en levensduur verlengende maatregelen, in tegenstelling tot vele ander, nieuwe producten. Lage milieubelasting Hout en houtproducten hebben door hun eigenschappen gemiddeld een lage milieubelasting. Dat blijkt ook uit de milieuverklaringen en milieukostenindicator (MKI). Steeds meer overheden gebruiken de MKI voor het beoordelen van hun investeringen; Rijkswaterstaat zal vanaf 2027 MKI scores leidend maken in hun aanbestedingen. De milieuscore van houttoepassingen voor de gww zijn opgenomen in de Nationale Milieudatabase, in te zien via de viewer en te gebruiken in DuboCalc. Op www.houtindegww.nl staan ook een aantal milieudeclaraties (EPD’s) van damwanden, beschoeiingen en dekdelen. Een analyse van de eigen assets met een koppeling aan MKI effecten kan een helder inzicht geven in de doelmatigheid van beleid en duurzaamheidsbesluiten onderbouwen. Circulariteit Hout is een natuurlijke grondstof en zonder toevoegingen volledig circulair. Houtconstructies kunnen in tegenstelling tot ander materialen worden gerepareerd of geupdrade, zoals meerpalen, remmingwerken en sluisdeuren. Houtconstructies zijn over het Circulair gebruik ‘Circulaire houten damwanden’, stadsgracht te IJsselstein (Utrecht). Foto: Eric de Munck, Centrum Hout/VVNH.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=