35 NUMMER 2 / APRIL 2026 Groenbeleid voor hooikoorts ontbreekt Iconische platanen ’s nachts verplaatst GROEN NIEUWS HOOIKOORST EN POLLEN IN CIJFERS • Ongeveer 2 miljoen Nederlanders hebben een pollenallergie. • Eén enkele berk kan tot 100 miljoen pollen per seizoen produceren. • Klachten beginnen vaak al bij 20–50 pollen per m³. Die waarden worden regelmatig overschreden. • Kruisallergieën zijn inmiddels de meest voorkomende voedselallergie in Nederland. Bron: Radar. Nederlandse gemeenten planten nog altijd op grote schaal boomsoorten die bekendstaan als sterke verspreiders van allergene pollen, zoals berk, els en hazelaar. Terwijl miljoenen Nederlanders kampen met hooikoortsklachten, weegt de gezondheidsimpact van deze bomen in gemeentelijk beleid vrijwel nergens structureel mee. Dat blijkt uit een landelijke enquête van Radar onder 181 Nederlandse gemeenten en een analyse van gemeentelijk bomenbeleid. Voor miljoenen Nederlanders veroorzaken berken-, elzen- en hazelaarpollen jaarlijks jeukende ogen, benauwdheid, hoofdpijn en extreme vermoeidheid. Door zachtere winters begint het pollenseizoen bovendien steeds eerder. “Sommige bomen bloeien al rond kerst. Voor een deel van de patiënten — met name mensen die naast boompollen ook allergisch zijn voor grassen — kan dit neerkomen op acht tot negen maanden klachten per jaar”, aldus internist-allergoloog Richard Oei (DC Klinieken / Stichting Nationale Allergie Monitor). GEMEENTEN ANTICIPEREN ZELDEN Slechts zeven procent van de gemeenten houdt bij het aanplantbeleid structureel rekening met pollenallergie. Eénderde doet dit projectmatig en éénderde doet dit soms. Een kwart houdt er helemaal geen rekening mee. Boomkeuzes draaien vooral om ecologie, worteldruk, onderhoudskosten en ruimtelijke inpassing. De langdurige gezondheidsgevolgen voor bewoners worden nauwelijks meegewogen. De gemeenten die meededen aan de enquête gaven aan in de afgelopen twee jaar vooral els (86%), berk (80%) en hazelaar (72%) te planten. Deze soorten behoren echter tot de meest pollen producerende bomen in Nederland. Meer dan de helft van de gemeenten (56%) geeft aan geen beleid te hebben om hooikoorts en pollenbelasting structureel mee te nemen bij de boomaanplant, en daar ook geen plannen voor te hebben. Slechts 13% heeft dit vastgelegd in beleid en een magere 9% werkt er momenteel aan of heeft dit op de agenda staan. GRONINGEN POSITIEVE UITZONDERING Één gemeente vormt een duidelijke uitzondering: Groningen. Daar wordt al jaren expliciet rekening gehouden met pollen belasting. In het huidige bomenplan staat: “Gezien het grote aantal mensen dat gevoelig is voor pollen, wordt bij de keuze voor soorten rekening gehouden met de allergene eigenschappen.” Foto: Frank de Groot Foto: Open Rotterdam. Provincie breidt subsidieregeling hittestress uit De gevolgen van klimaatverandering worden steeds zichtbaarder. Er worden zelfs al palmbomen in de openbare ruimte geplaatst. Foto: Peter Donk / online krant Sliedrecht24. In het nieuwe bomenplan wordt dit een vast criterium bij alle nieuwe aanplant. De gemeente gebruikt daarbij het Bomenkompas van het LUMC en een eigen soortenlijst. Volgens gemeentewoordvoerder Natascha van ’t Hooft wil Groningen voorkomen dat sterk pollenproducerende bomen in grote aantallen terechtkomen op plekken waar veel mensen dagelijks verblijven: “We willen de leefomgeving gezonder maken, vooral op plekken waar veel mensen wonen, naar school gaan of zorg ontvangen. Dat vraagt om bewustere soortkeuzes.” Wie regelmatig langs het Hilton Hotel op het Hofplein in Rotterdam komt, heeft ze vast gezien: de grote platanen voor de deur. Van de vijf iconische bomen zijn er in de nacht van dinsdag op woensdag vier bomen verplaatst vanwege de herinrichting van het Hofplein. Eén plataan blijft op zijn plek, de andere vier hebben een nieuwe plek gekregen op het Hofplein. De verplaatsing was een flinke operatie. De bomen zijn ongeveer twintig meter hoog en werden met een van de grootste kranen van Nederland verplaatst. De grootste plataan werd ‘s nacht om 00:30 verplaatst. Omdat er gewerkt werd boven de tramrails, moest dit gebeuren nadat de laatste tram was vertrokken en de stroom van de bovenleiding tijdelijk uit kon. UITDAGING Eén van de platanen kon niet meteen naar de nieuwe plek en staat nu tijdelijk, als eerste boom, in het nieuwe bomendepot bij Rotterdam The Hague Airport. Ronald Loch, senior adviseur bij gemeente Rotterdam, vertelt over het proces voorafgaand aan de verplanting: “Tijdens het vooronderzoek naar de kluiten werd getwijfeld of de kluit van de grootste plataan, die naar het midden van het plein verplant moest worden, voldoende compact was. Hiervoor is een grote ijzerbak gemaakt, waarin de boom werd geplaatst en in het geheel werd opgehesen om op een dieplader te worden gezet. De dieplader is naar de nieuwe locatie gereden, waar een telescoopkraan haar uit de bak heeft getild en in het plantvak heeft laten zakken.” De platanen horen al sinds de jaren zestig bij het Hilton en zijn voor veel Rotterdammers een herkenbaar onderdeel van het plein. Ook na de verhuizing blijven ze deel uitmaken van het stadsbeeld. Op het vernieuwde Hofplein worden straks meer bomen geplaatst, in totaal zo’n 150. De provincie Noord-Brabant breidt de subsidieregeling integrale actieplannen hitte uit. Gemeenten kunnen voortaan niet alleen subsidie aanvragen voor het opstellen van een actieplan, maar ook voor het uitvoeren van maatregelen uit dat plan. Voor deze nieuwe uitvoeringsfase is € 2,5 miljoen beschikbaar. Ook is de aanvraagtermijn van de regeling verlengd tot 1 oktober 2026. Hittegolven komen steeds vaker voor. Dit kan zelfs levens eisen en ze vormen een groeiend gezondheidsrisico. Vooral voor kwetsbare groepen zoals ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid. Gemeenten spelen een sleutelrol in het beschermen van hun inwoners. De provinciale subsidieregeling ‘integrale actieplannen hitte’ helpt gemeenten om samen met partners - zoals GGD’en, woningcorporaties en zorgorganisaties - de stap te maken van een noodplan voor een hittegolf naar een brede en praktische aanpak voor een gezonde leefomgeving. TWEE SPOREN: PLAN ÉN UITVOERING Naast uitbreiding is de aanvraagtermijn verlengd tot 1 oktober 2026. De subsidieregeling blijft werken met de beproefde aanpak van de Menukaart Hitte van het Klimaatverbond (www.klimaatadaptatiebrabant.nl), met begeleiding door ervaren hittecoaches. Voor het opstellen van een integraal actieplan (paragraaf 1) kunnen gemeenten € 10.000,- subsidie krijgen, met een subsidieplafond van € 500.000,-. Nieuw is paragraaf 2: cofinanciering voor concrete maatregelen die hittestress verminderen. Gemeenten kunnen vanaf 1 maart 2026 tot en met 15 september 2027 aanvragen doen voor 50% cofinanciering van subsidiabele kosten, met een minimum van € 25.000,- en een maximum van € 124.999,- per project. VOORBEELDEN Gemeenten kunnen de cofinanciering slim koppelen aan geplande fysieke of groenblauwe projecten. Denk aan extra water en groen in versteende wijken, meer schaduw op pleinen en schoolpleinen, koele verblijfsplekken voor kwetsbare inwoners of het meenemen van hittemaatregelen bij renovaties van gemeentelijke gebouwen. Ook maatregelen die gezondheid bevorderen, zoals het vergroenen van zorglocaties of het hittebestendig maken van buurthuizen, komen in aanmerking. Sinds de eerste openstelling van de regeling in oktober 2025 is ruim een derde van de Brabantse gemeenten al aan de slag gegaan met het opstellen van een integraal actieplan hitte. Daarmee is een belangrijke basis gelegd voor een structurele aanpak van hittestress.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=