45 NUMMER 2 / APRIL 2026 ADVERTORIAL Delft kiest voor openbare verlichting op gelijkspanning Laurens Mackay met de OVL Award: ‘De investeringskosten zijn lager dan bij AC, zelfs nu deze techniek nog nieuw is.’ In de Delftse wijk Buitenhof draait de openbare verlichting sinds vorig jaar volledig op gelijkspanning (DC). Met één voedingskast en een bipolair 350/700 volt DC-net vervangt het project de traditionele wisselspanningsinstallatie. De gemeente ziet het als een opmaat naar een stadsbreed DC-net voor verlichting. De innovatie achter het netwerk leverde DC Opportunities de OVL Award op in de categorie Productinnovatie. De vraag van de gemeente Delft aan DC Opportunities was helder: een praktisch werkende DC-oplossing voor straatverlichting. De bestaande AC-installatie was aan vervanging toe en de gemeente wilde die stap combineren met een efficiënter en duurzamer systeem. Laurens Mackay, directeur van DC Opportunities, vertelt dat de keuze voor DC logisch is: ‘Ledverlichting werkt intern al op gelijkspanning, dus het is eigenlijk vanzelfsprekend dat je verlichting met gelijkspanning voedt.’ DC Opportunities ontwikkelde een nieuwe voedingskast die de hele wijk kan aansturen. Waar in AC-configuraties meerdere kasten nodig zijn, volstaat hier één kast. ‘Met één kast kunnen we een hele wijk verlichten, in plaats van vier voedingskasten die normaal nodig zijn’, aldus Mackay. EFFICIËNTERE KABELS Het verschil zit niet alleen in het aantal kasten, maar vooral in de beveiliging en kabelstructuur. Bij AC-systemen moeten kabels kort en dik zijn; bij DC werkt dat anders. De installatie gebruikt elektronische beveiliging die binnen microseconden reageert, waardoor kabels dunner en langer kunnen zijn. ‘Wij zijn altijd snel genoeg’, legt Mackay uit. In Buitenhof levert dat een koperreductie op van ongeveer 75 procent en minder grondwerk. Solid-state beveiliging speelt een centrale rol: storingen worden selectief geïsoleerd, terwijl de rest van de wijk blijft branden. Kort voor het OVL-symposium kon een kabelstoring binnen twee uur boven de grond worden opgelost, zonder urgent graafwerk. Het project past in Delfts bredere beleid: de gemeente wil de openbare ruimte overzichtelijker maken en materialen en energie besparen. In de wijk Kuyperwijk Zuid draait sinds 2022 al een DC-net van een andere leverancier. Delft kiest er bewust voor om meerdere aanbieders de ruimte te geven. Mackay: ‘Delft heeft vastgelegd dat alle openbare verlichting op gelijkspanning moet. Ze zorgen er bewust voor dat er meerdere leveranciers actief zijn. Dat stimuleert de markt.’ FLEXIBILITEIT IN NETBEHEER Bij gemeenten leeft vaak de vraag of een DC-net per definitie een eigen netwerk moet zijn, dus buiten de netbeheerder. Mackay ziet dat flexibel. Volgens hem kan het beide. ‘Netbeheerders kunnen ook gelijkspanning toepassen, maar zover ik weet gebeurt het nog weinig. Gemeenten die zelf hun netwerk beheren, kunnen sneller kiezen voor nieuwe technologie.’ Een eigen netwerk helpt bovendien om publieke doelen direct door te vertalen naar techniek, bijvoorbeeld energiebesparing of smart city-toepassingen. Wat de innovatie in Delft vooral vernieuwend maakt, is dat beveiliging en diagnose volledig zijn geïntegreerd. Gelijkspanning kent geen nuldoorgang zoals wisselspanning, waardoor mechanische schakelaars trager zijn. Elektronische beveiliging maakt dat nu mogelijk en opent de deur naar langere kabels en een ringstructuur zonder ondergrondse moffen. De kabels gaan van mast naar mast en zijn alleen bovengronds gekoppeld. ‘We passen echte DC-circuitbreakers toe’, legt Mackay uit. ‘Daardoor kunnen we langere kabels gebruiken én in detail monitoren wat er gebeurt. Dat maakt onderhoud eenvoudiger en verhoogt de veiligheid.’ LAGERE INVESTERING Opvallend is dat het project ondanks de innovatieve techniek goedkoper uitviel dan een traditionele vervanging. De voedingskast is duurder dan een standaard AC-kast, maar er is er nog maar één nodig en de koperbesparing is groot. ‘De investeringskosten zijn lager dan bij AC, zelfs nu deze techniek nog nieuw is’, zegt Mackay. Volgens hem zit de grootste uitdaging vooral in kennis en ontwerp. ‘Je moet tenslotte wel weten hoe je het aanpakt.’ Intussen groeit de belangstelling. DC Opportunities spreekt met meerdere gemeenten over mogelijke projecten. Er zijn nu referenties die laten zien dat de techniek werkt en dat de voordelen het sterkst zichtbaar worden op wijkniveau. ‘Zodra je één project hebt gedaan, kan de volgende sneller’, zegt Mackay. ‘De voordelen worden dan vanzelf zichtbaar.’ Met Buitenhof heeft Delft een concreet voorbeeld dat gelijkspanning in de openbare verlichting niet alleen theoretisch interessant is, maar ook in de praktijk werkt. De wijk toont dat de installatie lichter, sneller te beheren en toekomstbestendig is. Tegelijk ontstaat een netwerk dat klaar is voor meer toepassingen dan verlichting alleen, zoals laadpunten of het benutten van lokale energiebronnen. Daarmee verschuift openbare verlichting van een geïsoleerd systeem naar een onderdeel van de energie-infrastructuur van de wijk. ‘Met dit project laten we zien dat innovatie en efficiëntie hand in hand kunnen gaan, en dat de openbare ruimte slimmer én duurzamer kan worden ingericht’, zegt Mackay. OVL AWARD De OVL Awards – een award van de Stichting Openbare Verlichting Nederland – werden eind 2025 uitgereikt tijdens een symposium in Eindhoven. De awards waren verdeeld in drie categorieën: productinnovatie; beleid en organisatie; en ontwerp. De winnaars werden ter plekke gekozen op basis van pitches door de inzenders. Een schakelkast in de Delftse wijk Buitenhof. Dit artikel is eerder verschenen in het Technisch Vakblad Openbare Verlichting #4 van 2025.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=