21 NUMMER 4 / SEPTEMBER 2026 Toenemend aantal scheuren in dijken in westen WATERWERKEN Waterschappen in het westen van Nederland treffen steeds meer scheuren aan in dijken. Zo ontdekte het Hoogheemraadschap van Delfland begin augustus tijdens een nieuwe ronde dijkinspecties dat de conditie van de dijken door de aanhoudende droogte is verslechterd. “We hebben het nog beschikbare zoetwater in ons gebied hard nodig om de dijken tegen uitdroging te beschermen. Want als die door droogte verzwakken, komt de veiligheid van 1,25 miljoen inwoners van ons gebied in het geding”, aldus Delfland. TEKST: ING. FRANK DE GROOT BEELD: HOOGHEEMRAADSCHAP VAN DELFLAND EN STOWA De scheuren in de dijken door droogte roepen herinneringen op aan de dijkdoorbraak bij Wilnis, vlakbij het Utrechtse Vinkeveen. Hier bezweek op 26 augustus 2003 door de droogte een gedeelte van de ringdijk langs de ringvaart. Oorzaak was het uitdrogen van de uit veengrond bestaande dijk. Doordat boezemwater via scheuren diep onder het veel lichter geworden en gedeformeerde veenlichaam terechtkwam, schoof het dijklichaam circa 60 meter de polder in. De ringvaart viel hierdoor bijna droog en in de straten van de woonwijk Veenzijde te Wilnis kwam een halve meter water te staan. In een hoger gelegen deel ten zuiden van de kadebreuk traden verzakkingen op, met als gevolg dat gas-, water- en elektriciteitsleidingen afbraken. Circa 1.500 bewoners moesten voor de duur van een dag worden geëvacueerd. Omstreeks 6.00 uur ‘s morgens was de toevoer van water gestopt door het afdammen van de ringvaart op een drietal locaties. Het hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht dat verantwoordelijk was voor de waterkering en het onderhoud van de ringdijk, hoefde de schade uiteindelijk niet te vergoeden. SCHEUREN ONTDEKT Ook het Hoogheemraadschap van Delfland heeft dijken met een lichaam van veen, waarover een deklaag met klei is aangebracht. Toen tijdens een inspectieronde begin augustus scheuren werden ontdekt, werd het Hoogheemraadschap extra alert. Volgens de Unie van Waterschappen voerden elf van de 21 waterschappen in ons land in augustus extra inspecties uit van dijken. Dat betrof voornamelijk de waterschappen waarin veendijken liggen, zoals Rijnland (regio Leiden) en Delfland (regio Den Haag en Delft). Ook de stabiliteit van de dijken op Terschelling staat onder druk door de aanhoudende droogte. Wetterskip Fryslân controleert de zeedijken extra op scheuren en laat schapen er voorlopig niet meer op grazen. Inspecteurs van het Hoogheemraadschap van Delfland telden begin augustus 180 scheuren in 42 kilometer aan droogtegevoelige dijken. Tijdens de vorige inspectie, twee weken daarvoor, werden 32 scheuren gevonden in 17 kilometer aan dijken. Een woordvoerder van het hoogheemraadschap spreekt van een ‘significante verslechtering’. Van de 180 aangetroffen scheuren waren er achttien ‘serieus’, maar noodreparaties zijn volgens het hoogheemraadschap nog niet nodig. MET WATER BESCHERMEN “Met inspecties houdt Delfland deze zomer goed in de gaten of de aanhoudende droogte gevolgen heeft voor de stevigheid van een dijk. Als een dijk door droogte verzwakt, bijvoorbeeld door scheuren, verzakkingen en een droge bodem, kan de veiligheid van 1,25 miljoen inwoners van ons gebied in het geding komen. Dat willen wij kost wat het kost voorkomen,” stelt bestuurslid Nieske Dijkshoorn. “Het beschikbare zoetwater in onze regio wordt steeds schaarser. We hebben dat nu hard nodig om onze dijken én onze inwoners te beschermen.” Bij een tekort aan water verdeelt een waterschap het beschikbare water volgens de landelijke verdringingsreeks. Dijken krijgen daarbij als eerste water. Dat is belangrijk, omdat water tegendruk geeft. Daardoor blijven dijken op hun plek en behouden ze Hoogheemraadschap van Delfland heeft dijken met een lichaam van veen, waarover een deklaag met klei is aangebracht. Tijdens een inspectieronde begin augustus werden scheuren ontdekt. Ook andere waterschappen melden scheurvorming. hun vorm. Als het waterpeil langdurig te laag staat, neemt het risico op schade aan dijken toe. Tijdens een lange droge periode droogt de grond in dijken langzaam uit. Vooral veendijken zijn daar gevoelig voor, zoals al eerder bleek in Wilnis. Sindsdien is de aandacht voor deze problematiek sterk toegenomen, ook al door de toename van droogteperioden in ons land. MAATREGELEN Nieske Dijkshoorn geeft aan dat Delfland ook al nadenkt over maatregelen als de droogte en de zoetwaterschaarste aanhouden. Door de aanhoudende warmte verdampt een groot deel van de nog beschikbare hoeveelheid zoetwater voordat Delfland het kan gebruiken. Het water dat overblijft, gebruikt Delfland om zoutindringing van de zee tegen te houden en om voldoende water in de sloten, grachten en vaarten te houden, zodat dijken en kades niet uitdrogen. “We bekijken of we brak water en/of gezuiverd rioolwater kunnen gebruiken als onze strategische watervoorraad in onze waterbergingen opraakt: die bergingen heeft Delfland vanaf begin augustus gevuld.” Intussen blijft de situatie in het gebied van Delfland ernstig. Het hoogheemraadschap heeft op moment van schrijven het grootste neerslagtekort van Nederland: tot 7 augustus 315 mm. Het landelijk gemiddelde was toen 260 mm. Tegelijkertijd staat ook de aanvoer van zoetwater onder druk. In droge zomers is Delfland voor de aanvoer van zoetwater onder meer afhankelijk van water uit het Brielse Meer en het Amsterdam-Rijnkanaal, dat via andere waterschappen naar de regio stroomt. Bij Lobith, waar de hoeveelheid Rijnwater die Nederland binnenkomt wordt gemeten, stroomt op 10 augustus nog maar 614 m³ water per seconde ons land binnen. Sinds het begin van de metingen was dit nog niet zo laag en naar verwachting is het einde nog niet in zicht. Normaal rond deze tijd van het jaar is 1.850 m³ per seconde en veelal wordt de laagste stand in september of oktober bereikt. Voorlopig blijven onze dijken dus veel aandacht vragen. Afschuiving veendijk in Wilnis in 2003. Foto: STOWA, kenniscentrum van waterschappen en provincies. Dijkinspectie Inspecteurs van het Hoogheemraadschap van Delfland telden begin augustus 180 scheuren in 42 kilometer aan droogtegevoelige dijken.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=