39 NUMMER 4 / SEPTEMBER 2026 OPENBARE RUIMTE Groenvoorzieners (VHG) samen jaarlijks de Boominfodag.” AMBITIE Welke ambitie heeft Stadswerk? Toen Chris anderhalf jaar geleden directeur werd van Stadswerk, zag hij een worsteling met een goede duiding van ‘ambitie’: “Ik zag allemaal aandachtsgebieden, maar miste een duidelijke focus waarin we goed het verschil kunnen maken. Ik heb in het verleden veel in het onderwijs gezeten, dus dan ontwikkel je wel een gevoel voor ordening van versnipperde kennis. Daarom hebben we samen een ambitie voor 2030 geformuleerd, met vijf domeinen.” De ambitie luidt als volgt: ‘In 2030 is Stadswerk het kennis- en samenwerkingsplatform voor professionals die werken aan de vitale openbare ruimte door met een sterk ledennetwerk aan kennis en toekomstbestendig vakmanschap te bouwen en maatschappelijke opgaven samen aan de pakken.’ De ambitie omvat vijf domeinen: • Impact op maatschappelijke opgaven. • Toekomstgericht vakmanschap. • Toonaangevend kennisplatform. • Sterk en toekomstbestendig ledennetwerk. • Financiële en organisatorische slagkracht. We doorlopen samen met Chris de vijf domeinen. Impact op maatschappelijke opgaven Stadswerk wil impact maken op het gebied van onder meer klimaatadaptatie, groen en circulariteit. Denk aan de inpassing van ruimtelijke opgaven in de openbare ruimte, zoals opvang en regulering van regenwater, anticiperen op langere perioden met droogte, verminderen van hittestress en vergroten van de biodiversiteit. Maar ook het gebruik van milieuverantwoorde en circulaire materialen in de openbare ruimte. “We zoeken voor deze opgaven ook verbinding met kennispartners, zoals Cumela, brancheorganisatie voor ondernemers in groen, grond en infra en bijvoorbeeld RIONED, koepelorganisatie voor stedelijk waterbeheer. Hoe ga je straten inrichten? Denk aan wadi’s, waterdoorlatende stenen, meer groen, waterberging en het volgen van de 3-30-300-regel. Dat wil zeggen: iedere bewoner heeft zicht op minimaal drie bomen, er is 30% boomkroonbedekking per wijk en de maximale afstand tot een park is 300 meter. Maar ook een veilige woonomgeving, sportvoorzieningen en circulaire materialen. Het is een hele complexe opgave waarbij we elkaar nodig hebben”, aldus de Stadswerk-directeur. Toekomstgericht vakmanschap Ook gemeenten hebben volgens Chris te maken met de uitstroom van kennis, veelal door pensionering van vakmensen of de overstap naar een ander vakgebied: “De instroom aan de onderzijde is niet voldoende om het kennispeil op niveau te houden. Daarom komt er vanaf april 2027 een Nationaal Traineeship Openbare Ruimte.” Een Nationale Traineeship is een inhoudelijk werk- en leerprogramma voor pas afgestudeerde HBO- of WO-starters, waarbij vier dagen werken wordt gecombineerd met één dag (vrijdag) intensieve trainingen en persoonlijke ontwikkeling. Chris: “We sluiten aan bij de bestaande Nationale Traineeships Landelijk Gebied en Water en Bodem. Onze Trainees Openbare Ruimte haken aan bij een bestaande gemeenschap met gelijksoortige instellingen en opgaves die zowel de trainees, instellingen en interdisciplinair werken ten goede komen.” Hij vervolgt: “Los hiervan willen we met opleidingen instromers snel rijp maken voor het vakgebied. We werken hierbij samen met MBO, HBO en WO-onderwijsinstellingen. We streven naar een panklaar leermiddel voor onderwijsinstellingen, zodat docenten worden ontzorgd en bovendien de actualiteit wordt doorgegeven. Daarnaast hoopt Stadswerk via de talrijke eigen online en fysieke bijeenkomsten het kennisniveau te verhogen bij beheerders van openbare ruimte. Er zijn zoveel uitdagingen. Kijk naar de aanpak van jaren tachtig wijken, waarbij klimaatadaptatie en groen tijdens de inrichting nog geen prioriteit hadden.” Toonaangevend en toekomstbestendig kennisplatform Door het ontsluiten van veel kennis, inrichten van communities of practice, onderzoek, aandacht voor regelgeving en bieden van opleidingen streeft Stadswerk ernaar om in 2030 een toonaangevende kennisplatform voor de openbare ruimte te zijn. Daarbij hoort ook financiële en organisatorische slagkracht. Daarvoor heb je een sterk en toekomstbestendig kennisnetwerk nodig, waarbij het niet alleen gaat om consumeren, maar ook om aanbieden. Denk aan medewerking aan kennisgroepen of kennisevents. De één zal daarbij af en toe wat willen doen en de ander wat meer.” BEWUSTZIJN BURGERS Een belangrijke succesfactor voor een vitale openbare ruimte is bewustzijn bij burgers: “Als het in de zomer heet is, zijn we blij met die bomen voor de deur. Maar in de herfst willen we geen blad op de stoep en als we de auto onder een boom parkeren mag er geen viezigheid op de auto komen. Je zult als gemeente bewoners dus duidelijk moeten maken wat de functie van die bomen is. Dat is verminderen van hittestress, vergroten van biodiversiteit, een gezondere leefomgeving en een verhoging van het welzijn. Het vraagt ook lef van gemeenten om hier sturend in op te treden.” Er zijn volgens Chris diverse middelen om bewoners voor te lichten: “Bij de geijkte wegen kun je denken aan bewonersavonden, een nieuwsbrief of het betrekken van een buurtvereniging. Stimuleer bewoners ook om de eigen tuin te vergroenen, in plaats van alles dicht te tegelen. Maar ik zou als Stadswerk ook willen nadenken met onze leden over hoe we de betrokkenheid van burgers met hun directe leefomgeving verder kunnen vergroten. We moeten dan denken aan het inzetten van andere manieren, zoals gamification (inzetten van spelelementen en game-technieken, red.) om bewustzijn te vergroten.” Chris besluit met een andere uitdaging voor de gebouwde omgeving: “Kunnen we gebouwen met groene daken en gevels niet verplichten? Grootschalige toepassing heeft een positieve invloed op het leefklimaat in de stad en de biodiversiteit.” Maar zolang onze vorige minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening – Mona Keijzer - het nog bedenkt om de verplichte nestkasten bij nieuwbouw te schrappen om de regelgeving te vereenvoudigen, lijkt het voorschrijven van groene daken en gevels nog ver weg. Maar wellicht pakken de gemeenten deze handschoen op binnen de omgevingsplannen. Door middel van het inzetten van gamification (inzetten van spelelementen en game-technieken) kan het bewustzijn worden vergroot. Op de foto is Stadsparkbeheer Rotterdam bezig met een Wijkuitvoeringsplan (WUP). Eosstraat in Amsterdam. Foto: Gemeente Amsterdam.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=