9 NUMMER 3 / JUNI 2026 THEMA VERHARDINGEN UITDAGINGEN DUURZAME WEGVERHARDING Hier werkt de NDPW aan, samen met de wegverhardingssector: • MKI uniform uitvragen, toetsen en belonen. Wegbeheerders kopen eenduidig in wat marktpartijen duidelijkheid biedt, passend bij wettelijke ontwikkelingen rond sturende MKI. • Minder variatie in asfaltmengsels. Beperkt faalkosten, verlaagt energiegebruik en vergemakkelijkt hoogwaardig hergebruik en onderhoud. • Richtlijnen PR en WMA (Warm Mix Asfalt). Verkleint risico’s en vergroot de mogelijkheid om circulaire toepassingen op te schalen. • Levensduur belonen. Sectorbrede aanpak om langere levensduur te belonen. • Monitoring- en verificatietool. Inzichtelijk hoe projecten uniform duurzaamheidsresultaten kunnen meten en rapporteren, voor verantwoording en prestatieniveaus. • Datataal uniformeren (ontologie). Partijen kunnen hun kwaliteits-, monitorings en duurzaamheidsregistratie gestructureerd doen. Data wordt uitwisselbaar en leidt landelijk tot inzichten. • Beheersing aanlegkwaliteit. Procescontrole van asfaltverwerking zodat langere levensduur met hogere kwaliteit mogelijk én aantoonbaar wordt. • Uniformeren validatieproces. Met blauwdrukken voor proefvakken en monitoring voor een uniform, snel en betrouwbaar inzicht in prestaties van innovaties. • Mitigatie financiële risico’s. Verminderen financiële belemmeringen voor opdrachtgevers tijdens de beheerfase, waardoor innovaties meer ruimte krijgen. BESTAANDE ONTWIKKELINGEN Er zijn de laatste jaren talrijke ontwikkelingen richting duurzame wegverharding. Denk aan het op lagere temperatuur (110 tot 140°C) produceren van asfalt met Warm Mix Asfalt (WMA) in plaats van Hot Mix Asfalt (HMA) dat bij 140 tot 190°C wordt geproduceerd. Dan is er het hergebruik van asfalt. Neusje van de zalm is de innovatieve Asphalt Recycling Train, waarmee op locatie het asfalt wordt losgewoeld of gefreesd (Cold Asphalt Recycling Train) en via een menger en verdeler weer wordt gebruikt als nieuwe verhardingslaag. Door deze innovatieve manier van asfalteren kan er vrijwel 100% circulair worden gewerkt én wordt aanzienlijk bespaard op de uitstoot van CO2. Maar er zijn ook infrabedrijven die met eenvoudiger technieken 40 tot 80% van het asfalt kunnen hergebruiken of asfaltcentrales die asfalt leveren waarin hergebruikt asfalt is opgenomen. Tot slot zijn er nog de duurzame asfaltmengsels, waarbij er zoveel mogelijk secundaire grondstoffen worden gebruikt en productie bij een zo laag mogelijke temperatuur. Test van Datagedreven Opleveren van Wegen (DGOW) van NPDW bij het SOMA College in Harderwijk. verdienmodellen heroverwegen: minder onderhoudsvolume, maar andere inkomstenstromen. Er is echt een verandering van mindset nodig. Daar werken we samen met de sector hard aan.” DATA-INFRASTRUCTUUR Een duurzame wegverharding is ook afhankelijk van beschikbare data. Jan: “Producenten en wegbeheerders worden soms verrast door onbekende materialen in her te gebruiken asfalt; er is geen volledig inzicht in de samenstellingen. We zien nu ook biobased toevoegingen aan asfalt. Dan moet je bij hergebruik wel weten wat de samenstelling is van biobased asfalt. De informatie over bouwstoffen en mengsels moet daarom minimaal vijftien jaar beschikbaar blijven voor toekomstig hergebruik. Vaak zijn producenten terughoudend in het vrijgeven van samenstellingen, maar je kunt datadeling beveiligen, zonder risico van verlies van octrooien of bedrijfsgevoelige informatie.” Dan zijn er ook nog de Product Category Rules (PCR): een uniforme berekeningsmethode voor milieuprofielen van asfaltproducten via LCA. Ingeborg: “Er is nu de PCR Asfalt 2026 waarmee je een uniforme MKI-berekening (Milieukostenindicator) kunt maken. Vergeleken met de vorige versie houdt PCR 2026 rekening met meer parameters. Producenten moeten volgens deze methode MKI-getallen berekenen. NPDW zorgt voor een uniforme referentielijst die gemeenten, provincies en Rijkswaterstaat moeten hanteren voor de MKI-waarden. Ik vertegenwoordig hierbij het NPDW in een bestuursgroep voor wettelijke vaststelling van asfalt-MKI-getallen.” INKOOPTOOLBOX DUURZAME WEGEN Duurzaam ontwerpen van wegverharding is een belangrijke stap, maar hoe kan ik ook duurzaam inkopen? Jan: “Daarvoor hebben we de Inkooptoolbox Duurzame Wegen ontwikkeld. Dit maakt het inkopen van duurzame en circulaire wegen uniform, praktisch en effectief. Deze toolbox is ontwikkeld met tientallen sectorexperts. Dat zorgt voor een uniforme uitvraag door opdrachtgevers. Wegbeheerders kunnen per wegtype kiezen voor het duurzaamheidsniveau dat past bij hun ambitie. Er is een brons, zilver en goud niveau. Voor de duidelijkheid: de Inkooptoolbox bevat geen producten, maar praktische handvatten en concrete voorbeelden voor contracteisen voor een duurzame asfalt- en elementenverharding.” Volgens Ingeborg is er bij de asfaltcentrales ook nog veel te winnen: “Wist je dat 30% van de CO2-uitstoot bij de aanleg van wegen afkomstig is van de asfaltcentrales? Er wordt voor de toekomst al gedacht over een eleklaire Infrastructuurstrategie (KCI) van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De missie is helder: duurzame wegverharding wordt de nieuwe standaard. Jan legt uit: “De sector is breed vertegenwoordigd in het NPDW. Wij zorgen zelf voor een evenwichtige verdeling van kennis. Dus gemeenten en infrabedrijven van groot naar klein en geografisch verspreid en partners op operationeel, bestuurlijk en inkoop niveau. Het is verder zo, dat wij de partijen uitnodigen. Mensen vinden het vaak ook een eer om hiervoor uitgenodigd te worden, dus we krijgen zelden een ‘nee’ te horen. Er moet ook de bereidheid zijn om kennis te delen zonder het eigen bedrijfsbelang voorop te stellen.” De Sponsorboard stuurt op voortgang en financiering en neemt beslissingen namens de sector. Dan is er het Sectorteam Wegverharding dat de achterban vertegenwoordigt en (on)gevraagd advies geeft aan het NPDW. In het Sectorteam zitten vertegenwoordigers van een aantal gemeenten, infrabedrijven en opleiders. Daarnaast hebben Arcadis, Rijkswaterstaat, CROW, BouwCirculair, Bouwend Nederland, Unie van Waterschappen en de Provincie Drenthe zitting in het Sectorteam. Het Sectorteam adviseert de Sponsorboard bij besluitvorming. De dagelijkse uitvoering is in handen van het Kernteam, dat bestaat uit projectleiders die ieder een kennis- of programmalijn aansturen. Ingeborg en Jan maken ook deel uit van het kernteam. Jan besluit: “Ik roep iedereen met goede ideeën of een hulpvraag op om contact op te nemen met het NPDW. We denken graag met je mee!” Jan van de Water, Programmamanager NPDW: “We moeten levensduur in elk contract in Nederland uniform belonen.” Circulaire wegverhardingen in Etten-Leur. trische asfaltcentrale, maar op korte termijn is een hybride aanpak haalbaarder. De focus ligt daarbij op aanpassingen aan bestaande centrales, zoals filters voor beperking van de omgevingsbelasting en warmtehergebruik.” ONAFHANKELIJK SECTORPLATFORM Uiteindelijk wil het NPDW de transitie naar duurzame wegverharding bevorderen door initiatieven te verbinden en door samen met de sector te werken aan één geharmoniseerde aanpak. Het platform is in 2023 opgericht als onafhankelijk sectorplatform, onderdeel van de Klimaatneutrale en Circu-
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=