Pag. 19 BEZOEK OOK DE WEBSITE WWW.GWWTOTAAL.NL NUMMER 3 | JAARGANG 17 | JUNI 2026 HET GROOTSTE GWW PLATFORM IN NEDERLAND THEMA VERHARDINGEN VERHARDINGEN Staalkaart van doorgroeibare verhardingen 12 VERHARDINGEN Hergebruik straatstenen is hordelopen 17 MATERIEEL Test accu bandenzaag 39 Jouw veiligheid staat voorop Voorkom ongelukken Meer weten? Scan de QR-code BETONPLATEN KEERWANDEN T : +31 (0)528 28 70 07 info@zwaagstrabeton.nl www.zwaagstrabeton.nl NU MAILEN: BINNEN 24 UUR EEN COMPLETE OFFERTE! GOTEN SPECIALS KIJK OP GRANIT-PARTS.NL Onderdelen nodig voor uw bouwmachine? Nieuw wapen in de strijd voor het verlengen van de levensduur van asfalt Ahlmann Nederland 073 599 7755 info@ahlmann.nl
Wij verlengen de levensduur van asfalt door het verjongen van asfalt, het aanbrengen van slijtlagen, het vullen van scheuren en het uitvoeren van kleinschalige reparaties. Een oppervlakbehandeling is een duurzame en betaalbare onderhoudsmaatregel voor asfaltverhardingen. OPPERVLAKBEHANDELING VERLENGT DE LEVENSDUUR VAN ASFALT SEALEN/VERJONGEN Aanbrengen van een verjongende laag bitumen emulsie en een afstrooilaag SAMI Een vloeistofdichte laag tussen 2 lagen asfalt of tussen beton en asfalt SLIJTLAGEN Een laag bitumen emulsie afgestooid met steenslag (ook in kleur en in kantstroken) Akroh-slijtlagen is een initiatief van www.akroh-slijtlagen.nl info@akroh-slijtlagen.nl Johannes de Vries | 06 51 86 47 87
3 NUMMER 3 / JUNI 2026 Duurzame wegen De infrasector is volop bezig de CO2-emissie terug te dringen. Dat kan aan de voorkant, bij het produceren van asfalt en het aanbrengen. Maar juist de achterkant – de levensduur – blijft nog vaak buiten de scope op duurzamer werken. “Het beperken van de CO2-uitstoot en circulariteit zijn belangrijke pijlers onder de verduurzaming van wegverharding, maar ik mis vaak een verlenging van de levensduur”, zei Programmadirecteur Ingeborg Ligtenborg van het Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW), in een gesprek dat ik met haar had, samen met Programmamanager Jan van de Water. De levensduur is volgens haar de belangrijkste factor voor verduurzaming. Maar de nadruk ligt op dit moment in de sector op laagtemperatuurasfalt en circulariteit. Waar ook veel aandacht naar uit gaat, is elektrificatie van materieel. In mei 2026 namen maar liefst drie Nederlandse infrabedrijven de eerste volledig elektrische, grote asfaltspreidmachines van Europa in gebruik. Niet eerder werden elektrische asfaltspreidmachines van dit formaat direct vanuit de fabriek geleverd. Zo beschikt Van Gelder als één van de eersten in Nederland over een volledig elektrische asfaltset. Ook Heijmans en Mourik namen in mei elektrische, grote asfaltspreidmachines van Dynapac in ontvangst. Deze wegenbouwers beschikken – evenals veel collega-bedrijven - al over kleinere elektrische varianten en bijvoorbeeld elektrische walsen. Maar ook in het grondverzet zien we een snelle toename van elektrisch materieel. In deze uitgave van GWW Totaal uitgebreid aandacht voor de verduurzaming van de infrasector. Zo sprak ik Heijmans Infra, die met Heijmans EcoFriendly asfalt de keuze biedt uit circa 150 asfaltsoorten met lage milieu-impact. Door middel van effect grafieken komt de wegbeheerder altijd bij de gewenste asfaltsoort uit. Of wat te denken van de gemeente Amsterdam die bij herinrichtingsprojecten alle straatstenen bewaart voor hergebruik in de stad? En dan hebben we het ERF-systeem van Joosten Groep dat water aan de wegrand filtert, waardoor het bandenslijpsel wordt afgevangen en schoon water de berm kan bereiken. Het is teveel om op te noemen. Maar we kunnen met recht zeggen dat de infrasector snel groener wordt! INHOUD COLUMN ING. FRANK DE GROOT 08 33 advertenties 04 Duurzame infra Emissievrij asfalteren 05 Duurzame infra Circulair beton 06 Column Straatwerk Prachtig beroep onder druk THEMA VERHARDINGEN 08 Verhardingen Samen bouwen aan duurzame wegen 11 Verhardingen Menukaart duurzame asfaltoplossingen 12 Verhardingen Staalkaart van doorgroeibare verhardingen 15 Verhardingen Combideklaag voor zwaarbelaste wegen 17 Verhardingen Hergebruik straatstenen is hordelopen 21 Verhardingen Bandenslijpsel uit regenwater gefilterd EN VERDER 22 Ondergrondse infra Warmtenetten door lokale energiecoöperaties 25 Groen Groene verbindingen 28 Materieel Nieuws 39 Materieel Test: Accu bandenzaag 43 Ondernemen Aanbesteden & Aannemen 44 MKB INFRA Behapbare uitvragen voor MKB 46 Productnieuws Productnieuws GWW-sector rication Systems Lubrication System Components Lubrication System Accessories Specialty Products Indust ease and Lubricants Installation Tools Transportation and Trucking Construction and Heavy Equipment Agric rvices Next Generation Automated Lubrication Automatic Lubrication Systems Lubrication System Compon m Design and Engineering Custom design and Engineering Grease and Lubricants Installation Tools Tran ng Equipment Industrial Manufacturing Maintenance and Repair Services Next Generation Automated Lu tem Accessories Specialty Products Industry Specific Solutions System Design and Engineering Custom desig Construction and Heavy Equipment Agricultural Machinery Mining Equipment Industrial Manufacturing Ma rication Systems Lubrication System Components Lubrication System Accessories Specialty Products Indust ease and Lubricants Installation Tools Transportation and Trucking Construction and Heavy Equipment Agric rvices Next Generation Automated Lubrication Automatic Lubrication Systems Lubrication System Compon m Design and Engineering Custom design and Engineering Grease and Lubricants Installation Tools Tran ng Equipment Industrial Manufacturing Maintenance and Repair Services Next Generation Automated Lu tem Accessories Specialty Products Industry Specific Solutions System Design and Engineering Custom desig Construction and Heavy Equipment Agricultural Machinery Mining Equipment Industrial Manufacturing Ma rication Systems Lubrication System Components Lubrication System Accessories Specialty Products Indust ease and Lubricants Installation Tools Transportation and Trucking Construction and Heavy Equipment Agric rvices Next Generation Automated Lubrication Automatic Lubrication Systems Lubrication System Compon m Design and Engineering Custom design and Engineering Grease and Lubricants Installation Tools Tran ng Equipment Industrial Manufacturing Maintenance and Repair Services Next Generation Automated Lu tem Accessories Specialty Products Industry Specific Solutions System Design and Engineering Custom desig Construction and Heavy Equipment Agricultural Machinery Mining Equipment Industrial Manufacturing Ma rication Systems Lubrication System Components Lubrication System Accessories Specialty Products Indust ease and Lubricants Installation Tools Transportation and Trucking Construction and Heavy Equipment Agric rvices Next Generation Automated Lubrication Automatic Lubrication Systems Lubrication System Compon m Design and Engineering Custom design and Engineering Grease and Lubricants Installation Tools Tran WELK SMEERSYSTEEM KIEST U? saleseurope@lubecore.com ON Onvoorstelb Tuin & Park het beste, h besteld, is m In elke gew NIEUW Landbouwa Industrieba +31(0)592 37 27 19 info@middelbos.nl www.middelbos.nl Import en Groothandel ON-VOOR-STEL-BAAR Onvoorstelbaar groot is ons assortiment aanhangeronderdelen en banden voor Landbouw, Tuin & Park, Quad en Industrie. Door dat enorme assortiment hebben wij altijd voor u het beste, het snelst leverbare en het meest prijsvriendelijke artikel in huis. Vandaag besteld, is morgen in huis. Wielen kunnen we passend maken in onze eigen workshop. In elke gewenste kleur. Met plezier werken wij ons uit de naad voor uw sloffen. NIEUW Landbouwassen Landbouwbanden Industriebanden Velgen BEZOEK ONZE WEBSHOP NIEUW +31(0)592 37 27 19 info@middelbos.nl www.middelbos.nl Import en Groothandel ON-VOOR-STEL-BAAR Onvoorstelbaar groot is ons assortiment aanhangeronderdelen en banden voor Landbouw, Tuin & Park, Quad en Industrie. Door dat enorme assortiment hebben wij altijd voor u het beste, het snelst leverbare en het meest prijsvriendelijke artikel in huis. Vandaag besteld, is morgen in huis. Wielen kunnen we passend maken in onze eigen workshop. In elke gewenste kleur. Met plezier werken wij ons uit de naad voor uw sloffen. NIEUW Landbouwassen Landbouwbanden Industriebanden Velgen BEZOEK ONZE WEBSHOP NIEUW
PLATFORM VOOR GROND-, WEG- EN WATERBOUW 4 Groene terreinafscheiding bij hoogspanningsstation TenneT DUURZAME INFRA Emissievrij asfalteren met elektrische asfaltset Nederland staat voor een belangrijke opgave: het onderhouden en vernieuwen van een intensief gebruikt wegennet. Tegelijkertijd werken we midden in de samenleving waar de balans tussen bereikbaarheid en leefomgeving steeds belangrijker wordt. Daarom introduceert Van Gelder een volledig elektrische asfaltset en maakt daarmee emissievrij asfalteren waar dan ook mogelijk. Met de ingebruikname van een eerder geleverde elektrische asfaltafwerkmachine is de eerste van zes asfaltsets volledig elektrisch. “Van Gelder werkt elke dag aan de infrastructuur van Nederland”, zegt Ivo de Vries, directeur Asfalt bij Van Gelder Groep. “Juist omdat dit werk midden in de samenleving plaatsvindt, kiezen we er bewust voor om het steeds schoner en toekomstgericht aan te pakken. De inzet van emissieloos materieel sluit aan bij de groeiende eisen waar opdrachtgevers mee te maken krijgen. Denk aan projecten in en rondom Natura 2000-gebieden en de noodzaak om te voldoen aan klimaatdoelstellingen en duurzaamheidsambities.” VOLLE WERKDAG INZETBAAR Met de volledig elektrische asfaltset kan het volledige asfaltverwerkingsproces – inclusief transport, verwerking en verdichting – zonder directe uitstoot worden uitgevoerd. Tegelijkertijd wordt het gebruik van fossiele brandstoffen sterk verminderd en neemt de geluidsproductie aanzienlijk af. Voor opdrachtgevers biedt emissievrije uitvoering concrete voordelen. Projecten worden beter uitvoerbaar binnen strengere eisen op het gebied van emissies en stikstof en zijn beter inpasbaar in en rondom gevoelige gebieden, zoals Natura 2000. Om emissievrij werken in de praktijk goed mogelijk te maken, is ook gekeken naar de inzetduur en energievoorziening van de asfaltset. De machines kunnen gedurende een volle werkdag worden ingezet en worden op locatie of voorafgaand aan de werkzaamheden opgeladen. Afhankelijk van het project wordt dit logistiek afgestemd, zodat de werkzaamheden zonder onderbreking kunnen doorgaan. VAN BINNENSTAD TOT SNELWEG Van Gelder zette eerder al stappen met elektrisch materieel, zoals de inzet van een elektrische city paver in binnenstedelijke projecten. Dit is een compacte asfaltafwerkmachine die speciaal is ontwikkeld voor stedelijke omgevingen, waar ruimte beperkt is. Daarmee werd ervaring opgedaan met schoner en stiller werken in de praktijk. Met de volledige elektrische asfaltset wordt deze ontwikkeling nu doorgetrokken naar het gehele proces. De set bestaat uit een asfaltafwerkmachine, kleefwagen en drie walsen. Samen vormen zij een geïntegreerde oplossing voor schoon en stil wegonderhoud. Dit maakt het mogelijk om asfaltwerkzaamheden emissievrij uit te voeren over de volle breedte van Nederland: van binnenstedelijke straten tot provinciale wegen en Rijkswegen. De elektrische asfaltset is onderdeel van de bredere inzet van Van Gelder om de asfaltketen stap voor stap te vernieuwen en te verduurzamen. “We investeren al jaren in een toekomstbestendige asfaltketen”, vervolgt Ivo de Vries. “Van verantwoorde asfaltproductie tot emissievrije verwerking op de wegen en fietspaden. Met deze volledig elektrische asfaltset zetten we een volgende stap. Zo maken we het voor opdrachtgevers concreet mogelijk om hun projecten schoner uit te voeren.” Bij het hoogspanningsstation van TenneT in Tilburg is gekozen voor een groene terreinafscheiding. Dit als onderdeel van een landschappelijk duurzame inpassing van deze essentiële energie-infrastructuur. Met de toepassing van circa 600 meter aan kant-en-klare hagen wordt het technische karakter van het terrein verzacht en geïntegreerd in de omgeving. Het hoogspanningsstation speelt een belangrijke rol in de energietransitie en zorgt voor een betrouwbare elektriciteitsvoorziening in de regio. De uitbreiding van het netwerk is noodzakelijk om de groeiende vraag naar elektriciteit en de toename van duurzame energiebronnen op te vangen. Voor de terreinafscheiding is gekozen voor de Mobilane Kant & Klaar Haag: een volledig begroeid systeem dat direct privacy en een groen resultaat biedt vanaf het moment van plaatsing. Dit maakt het mogelijk om zonder lange ingroeiperiode een representatieve en natuurlijke uitstraling te realiseren. Naast de esthetische waarde draagt de groene afscheiding ook bij aan een gezonder leefklimaat. De hagen helpen bij het afvangen van fijnstof, verbeteren de luchtkwaliteit en stimuleren biodiversiteit door het bieden van schuil- en nestgelegenheid voor insecten en vogels. DUURZAME INPASSING De toepassing van groene terreinafscheiding sluit aan bij de groeiende behoefte om technische infrastructuur beter in te passen in het landschap. Door te kiezen voor een natuurlijke oplossing ontstaat een balans tussen functionaliteit, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit. Het project in Tilburg laat zien hoe infrastructuur en natuur hand in hand kunnen gaan. Door vanaf het ontwerp rekening te houden met landschappelijke inpassing, wordt niet alleen het visuele effect verbeterd, maar ook de ecologische waarde van het gebied versterkt. SAMENWERKING MET GROEN COMPLEET Het hele infraproject was in handen van SPIE. De hagen zijn aangelegd door Groen Compleet, dealer van Mobilane en specialist in groene terreinafscheiding. Samen met SPIE realiseerden zij de circa 600 meter Mobilane Kant & Klaar Hagen langs het hekwerk rondom het hoogspanningsstation. Arjen van Groen Compleet vertelt: “Het is een interessant project voor ons. Het is groot en veel: 600 meter aan hagen. Leuke klus om met ons team in orde te maken. Je hebt in één keer resultaat. Dat is leuk om te zien.” De installatie van palen en hagen kon snel worden uitgevoerd waardoor het infrastructuurproject efficiënt kon worden afgerond. Ron van Ginkel, tendermanager bij SPIE: “Het hekwerk moest worden geaard omdat er mogelijk elektrische overslag kan plaatsvinden van de in de buurt zijnde hoogspanningslijnen. Het eerste deel van de haag is netjes op de geplande leverdatum gezet. De installatie van de palen en het gaas en de volgende dag de hagen is allemaal goed verlopen.” Ook de omgeving reageerde positief op het resultaat doordat het terrein direct groen is afgeschermd.
5 NUMMER 3 / JUNI 2026 Circulair beton in fietstunnel Beverwijk Rijkswaterstaat test herbruikbare verkeersborden DUURZAME INFRA advertenties Technologie en kwaliteit „Made in Germany“ Veegmachines | Sneeuwschuiven | Zoutstrooiers 12-Volt | Onkruidbestrijding machines | Boorwagens Informeer nu bij: + 31 6 24764353 j.withag@adler-arbeitsmaschinen.nl | www.adler-arbeitsmaschinen.nl Anzeige ADLER Programm 117x85 (NL).indd 1 12.11.20 12:15 Bij de aanleg van een fiets- en voetgangersonderdoorgang bij het HOV-station in Beverwijk is circulair beton toegepast in de volledige tunnelconstructie. Daarmee zet dit project van Heijmans een belangrijke stap in de verdere opschaling van circulair beton binnen de infrastructuursector. De onderdoorgang werd bovendien in één weekend geplaatst, waardoor de hinder voor de omgeving beperkt bleef. Beton is wereldwijd verantwoordelijk voor ongeveer 8 procent van de CO2-uitstoot, terwijl Nederland tegelijkertijd voor een grote vervangings- en renovatieopgave staat. Volgens Heijmans vraagt dat niet alleen om ambitie, maar vooral om toepassing in de praktijk. Eerder presenteerde het bedrijf in de Heijmans Voortuin al een brug met CO2-neutraal beton als tastbaar bewijs dat het anders kan. In Beverwijk wordt die ambitie nu verder in de praktijk gebracht in een grootschalig infrastructureel project, onder zwaardere technische eisen. “Met de brug in de Heijmans Voortuin hebben we laten zien wat technisch mogelijk is richting CO2-neutraal beton”, zegt Simon Hoitema, projectleider van Heijmans. “In Beverwijk brengen we die ambitie stap voor stap verder naar de praktijk, door circulaire grondstoffen op grotere schaal toe te passen in echte infrastructurele projecten.” CIRCULAIR BETON Waar circulair beton tot nu toe vooral werd toegepast in minder kritische constructies, liggen de eisen in een tunnel aanzienlijk hoger. Juist daar laat Heijmans zien dat circulair beton ook op grote schaal toepasbaar is in complexe infrastructuur. Voor het project werd gebruikgemaakt van innovatief gescheiden betongranulaat van partner Urban Mine. Door betonpuin op hoogwaardige wijze te scheiden, ontstaat een circulaire grondstof die kwalitatief gelijkwaardig is aan primair materiaal. Daardoor kon het materiaal worden toegepast in de volledige tunnelconstructie. Door gebruik te maken van circulaire grondstoffen wordt de milieu-impact van het beton fors verlaagd. Via levenscyclusanalyses (LCA’s) worden de milieukostenindicator (MKI) en CO2-uitstoot van het beton inzichtelijk gemaakt en onderbouwd. Daarmee ontwikkelt circulair beton zich steeds nadrukkelijker van alternatief tot volwaardig bouwmateriaal voor complexe infrastructurele projecten. Heijmans paste eerder al circulair beton toe in diverse projecten, maar bijzonder in Beverwijk is de schaal waarop dit gebeurt: de volledige tunnelconstructie wordt uitgevoerd in circulair beton. SNELLER BOUWEN De fiets- en voetgangersonderdoorgang werd gerealiseerd met een voorbouwmoot van ruim 38 meter lang en circa 1.600 ton zwaar. Deze werd in één geheel ingereden met behulp van SPMT’s (Self Propelled Modular Transporters). Aansluitend werden prefab onderdelen van de toerit geplaatst. Dat betekent minder hinder voor reizigers en omwonenden, een snellere en beter voorspelbare uitvoering en een efficiëntere inzet van mensen en materieel. De aanpak in Beverwijk laat zien hoe verduurzaming en slimme uitvoering samenkomen. Door een uniek ontworpen tunnelconstructie te combineren met circulaire materialen en doordachte bouwlogistiek, beperkt Heijmans de hinder tijdens de uitvoering en verlaagt het project de milieu-impact. Zo wordt verduurzaming stap voor stap verder opgeschaald binnen complexe infrastructurele projecten. Naast circulair beton zet Heijmans ook in op schoner materieel, zoals het gebruik van HVO100-brandstof. De fietstunnel in Beverwijk vormt daarmee een volgende stap in de verdere opschaling van circulair beton binnen de infrastructuursector. De plaatsing van de fiets- en voetgangersonderdoorgang vond eind mei plaats in een weekend. De volledige oplevering van het project staat gepland voor september 2026. Rijkswaterstaat start langs de A58 bij Oirschot met het testen van zogeheten volledig biobased verkeersborden. Op het innovatieterrein van InnovA58 wordt de komende twaalf maanden met het bedrijf Plantics onderzocht of deze duurzame borden een volwaardig alternatief kunnen zijn voor de huidige aluminium verkeersborden. Jaarlijks worden in Europa enorme aantallen verkeersborden geproduceerd. Deze zijn vrijwel altijd van aluminium en fossiele kunststoffen. Dat kan slimmer en duurzamer. Rijkswaterstaat gaat daarom met Plantics een Living Lab-partnerschap aan binnen het project InnovA58. Tijdens een periode van twaalf maanden worden de borden in weer en wind getest langs de A58 bij Oirschot. Deze proef helpt Rijkswaterstaat en andere overheden zich voor te bereiden op de toepassing van herbruikbare biobased verkeersborden op grotere schaal in de toekomst. HENNEP UIT GRONINGEN De 24 borden die getest worden zijn gebruiksvriendelijk, duurzaam en technisch gelijkwaardig aan de huidige borden die we vandaag de dag gebruiken. Ze zijn gemaakt met grondstoffen uit Nederland, waaronder hennep uit Groningen. De hennep wordt samengevoegd met een biologische hars, geproduceerd uit reststromen van de suikerindustrie en de productie van plantaardige olie. Deze nieuwe borden zijn volledig circulair. Zo kunnen de materialen uit oude borden weer gescheiden worden via duurzame recycling. Dat materiaal kan dan weer gebruikt worden voor nieuwe verkeersborden of andere toepassingen. Mocht een bord door bijvoorbeeld een aanrijding in de omgeving terechtkomen, dan breekt het biologische materiaal vanzelf af in de bodem. De test startte woensdag 15 april 2026. Toen werden de ‘groene’ verkeersborden geplaatst langs de snelweg A58 ter hoogte van Oirschot. Biobased verkeersbord van dichtbij. Foto: Rijkswaterstaat. De biobased verkeersborden. Foto: Rijkswaterstaat.
PLATFORM VOOR GROND-, WEG- EN WATERBOUW 6 Circulaire mantelbuizen Kort geleden las ik op LinkedIn een post over een serieus tekort aan straatmakers en de commentaren daarop. Het bericht las ik als een oproep richting de gehele keten om aandacht te geven aan dit probleem, maar niet als een feitelijke constatering. Vervolgens ging de post weer over tot de orde van de dag. Vanuit de commentaren, die niet altijd even genuanceerd en vol emoties waren, komt duidelijk naar voren dat hier de vinger op een serieus probleem is gelegd: voor nu en vooral voor de toekomst. De oplossing vanuit de commentaren die veelal werd gegeven is een beter loon voor de vakmensen die het werk uitvoeren. Maar ook minder regels, meer investeren in jongeren en opleidingen om het werk weer aantrekkelijk te maken. Stuk voor stuk goede punten, waarvan ik denk dat niemand daar op tegen kan zijn. Echter is er wel een maar, daar waar het gaat om minder regels. Het is belangrijk om te benoemen om welke regels het hier dan gaat. FYSIEKE BELASTING Eén van de regels die nogal eens kritiek krijgt is het tegengaan van fysieke belasting. Hiervan vindt menigeen dat dit een inbreuk en inperking is op hun vrijheid om het werk zelf te kunnen invullen en uitvoeren. Gelijktijdig krijgen de handhavers, de inspecteurs van de arbeidsinspectie die controleren of er gewerkt wordt volgens de wet, er flink van langs van de personen. Hebben wij hier te maken met een cultuurfenomeen binnen de sector van straatmakers? De cultuur onder straatmakers staat bekend als direct, hard, rauw en mannelijk. Dit is geen toeval, maar een direct gevolg van de werkomstandigheden en de sociale structuur van het beroep. Straatmaker is een zwaar beroep. Men werkt altijd buiten, zit veel op de knieën en tilt kilo’s aan materiaal. Fysiek zwaar werk en om dit vol te houden is een fysieke en mentale hardheid vereist. Het tonen van zwakte of klagen over pijn past niet in die dynamiek. Daarnaast kennen we een traditionele hiërarchie tussen de stratenmaker en de opperman. Deze structuur is gebaseerd op dominantie, tempo en elkaar blindelings kunnen vertrouwen. PRACHTIG BEROEP Als psycholoog van de kouwe grond vermoed ik dat deze ‘macho’ cultuur, naast het fysiek zware werk, er mede de oorzaak van is dat het ambacht van straatmaker bij de jeugd niet direct naar boven komt om zich daar in te verdiepen, laat staan zich daarvoor op te leiden. Jammer, want straatmaker is een prachtig beroep en zou door de maatschappij meer gewaardeerd mogen worden. Jaarlijks wordt er in Nederland circa 38 miljoen m² aan elementenverharding verwerkt, zowel nieuw als bestaand. Willen wij kunnen blijven voldoen aan die opgave, dan hebben wij vakmensen keihard nodig. Straatmakers die dit werk met behulp van machines en/of hulpmiddelen uitvoeren om de fysieke belasting te beperken. Met alleen meer loon, verbeterde werkomstandigheden en meer investeren in opleidingen gaan we het niet redden. Er zal ook gekeken moeten worden naar de bestaande cultuur en hoe die aangepast kan gaan worden. Daarmee zorgen we ervoor dat de huidige generatie Z, die meer uitgaat van gelijkwaardigheid boven senioriteit, zich meer gaat openstellen voor de beroepskeuze straatmaker. Een verantwoordelijkheid voor de gehele keten om nu hiervoor de handschoen op te pakken en ervoor te zorgen dat het ambacht blijft behouden. Het zou toch zonde zijn als we straks de straatmaker moeten toevoegen aan het lijstje van verloren gegane traditionele ambachten. Theo Noorlander Operationeel directeur STRAATWERK Nederland Theo geeft in iedere uitgave van GWWTotaal zijn visie op de bestratingsbranche. Prachtig beroep onder druk COLUMN STRAATWERK Circulaire mantelbuizen zijn technisch en uitvoerend een volwaardig alternatief voor fossiele PE buizen. Dat blijkt uit de Impactrapportage 2025 van Tubefinder B.V., leverancier van PE-buizen. Het gaat om circulaire HDPE mantelbuizen, geproduceerd met gerecyclede grondstoffen uit Europa. “De vraag is niet meer of circulaire infrastructuur werkt, maar waarom we nog fossiele buizen zouden toepassen”, zegt Gerben Borger, directeur Tubefinder. De circulaire HDPE mantelbuis is namelijk technisch gelijkwaardig aan fossiele PE buizen en levert aantoonbare milieuwinst op. In Nederlandse energie infraprojecten is inmiddels meer dan 500 kilometer circulaire HDPE mantelbuis toegepast, geproduceerd met gerecyclede grondstoffen uit Europa. Dat resulteerde in een besparing van 3.200 ton CO2 en 37 miljoen liter water. Deze besparing is onderbouwd met onafhankelijke Life Cycle Assessments (LCA’s) en Environmental Product Declarations (EPD’s). De mantelbuizen, geleverd onder de naam Circulartube KiwaGreen, zijn sinds december 2022 gecertificeerd met het KiwaGreen keurmerk en direct toepasbaar binnen bestaande ontwerpen en uitvoeringsmethodes. BEWEZEN UITVOERBAAR IN DE PRAKTIJK De Impactrapportage 2025 beschrijft vijf doorgerekende energie infraprojecten waarin de circulaire buis is toegepast onder uiteenlopende omstandigheden, waaronder gestuurde boringen, netverzwaringen en werkzaamheden in natuurgevoelig gebied. In alle gevallen is de buis verwerkt zonder aanpassingen in aanlegmethoden of materieel. Daarnaast bevat het rapport interviews met betrokken partijen uit de keten, waarin zij hun rol en praktijkervaring met de toepassing van Circulartube toelichten. Sinds de certificering leverde Tubefinder de buizen aan 24 aannemers die werkzaam zijn voor de netwerken van Enexis, Liander en Stedin. Alle projecten zijn volledig doorgerekend en toegelicht in het rapport. RELEVANTIE VOOR AANBESTEDINGEN Dankzij de combinatie van EPD’s, LCA onderbouwing en KiwaGreen certificering is Circulartube inzetbaar in aanbestedingen met duurzaamheidseisen en EMVI criteria. Aannemers kunnen de circulaire buis toepassen zonder extra uitvoeringsrisico, terwijl opdrachtgevers aantoonbaar sturen op CO2-reductie en bredere milieuprestaties. Erik Hoeksema, manager duurzaamheid bij BAM: “Voor ons is het belangrijk dat duurzaamheidsclaims objectief zijn vastgelegd. Met EPD’s en certificering is dat hier goed geborgd.” BETEKENIS VAN OPSCHALING De Impactrapportage 2025 beschrijft uitsluitend de gerealiseerde toepassing van circulaire mantelbuizen tot en met 2025. Ter illustratie van de mogelijke orde van grootte: bij grootschalige toepassing van circulaire HDPE mantelbuizen binnen de Nederlandse energie infrastructuur kan het verschil in milieubelasting tussen gerecycled en virgin HDPE oplopen tot circa 1,8 miljard liter water en 150 miljoen kg CO2 per jaar. Dit is vergelijkbaar met het jaarlijkse waterverbruik van circa 42.000 Nederlanders en de jaarlijkse uitstoot van ruim 20.000 Nederlanders. Deze inschatting is gebaseerd op algemene materiaaldata en betreft geen projectspecifieke of doorgerekende scenario’s. De cijfers maken geen onderdeel uit van de Impactrapportage 2025, die zich richt op de concreet gerealiseerde effecten. Daarmee laat het rapport zien dat circulaire mantelbuizen binnen bestaande energie infraprojecten technisch toepasbaar zijn en aantoonbare milieu effecten hebben. Het Impactrapport is aan te vragen via www. tubefinder.nl. Je ziet bovenin bij de keuzemogelijkheden al ‘Impact Rapport’ staan. Gebruik van Circulartube tijdens project CONO Kaasmakers. Waste sortering voor grondstof van de circulaire mantelbuis. Gebruik van Circulartube in de praktijk.
7 NUMMER 3 / JUNI 2026 IN THE SPOTLIGHT IN DE SPOTLIGHT BEZOEK VOOR MEER INFORMATIE: WWW.ACO.NL Lijnafwatering met creatieve vrijheid Afwatering speelt een essentiële rol bij binnenstedelijke projecten. Het zorgt niet alleen voor een efficiënte afvoer van regenwater, maar biedt ook kansen om functionaliteit en esthetiek te combineren. In de landschapsarchitectuur, waar uitstraling en beleving centraal staan, vormt lijnafwatering een ideale oplossing om techniek subtiel én zichtbaar onderdeel te maken van het ontwerp. dig: een idee of ontwerp wordt technisch uitgewerkt en vervolgens geproduceerd. De toepassing van dergelijke roosters is breed. Ze kunnen worden ingezet bij entrees, pleinen, promenades en binnenplaatsen. Door maatwerk toe te passen, kan de lijnafwatering aansluiten bij de identiteit van een plek. Denk aan subtiele patronen, bewegwijzering of belettering die geïntegreerd zijn in de bestrating, zoals bijvoorbeeld toegepast bij winkelcentrum Bisonspoor in Maarssen. De roosters zijn leverbaar vanaf relatief kleine aantallen, waardoor ook projecten met een beperkte schaal hiervan gebruik kunnen maken. Naast vormgeving blijft functionaliteit een belangrijk aspect. De roosters worden gemaakt van nodulair gietijzer, een materiaal dat bekendstaat om zijn sterkte en duurzaamheid. Hierdoor zijn ze geschikt voor toepassingen waar sprake is van intensief gebruik of belasting, zoals in drukbezochte openbare ruimtes. Er zijn ook mogelijkheden om extra functies te integreren. Een voorbeeld daarvan is het toepassen van elementen voor blindengeleiding. Door lijnen en noppen in het oppervlak op te nemen, kan de bestrating bijdragen aan de toegankelijkheid voor slechtzienden. In combinatie met een antislipprofiel ontstaat een oplossing die zowel praktisch als veilig is in gebruik. Het productieproces van deze roosters is zo ingericht dat maatwerk haalbaar blijft. De basis van het rooster is gestandaardiseerd, terwijl het ontwerp kan variëren. Dit maakt het mogelijk om ontwerpen relatief efficiënt te realiseren, zonder dat de technische kwaliteit uit het oog wordt verloren. Lijnafwatering hoeft daarmee geen verborgen onderdeel van bestrating te zijn. Het kan juist bijdragen aan de manier waarop een ruimte wordt ervaren. Door aandacht te besteden aan zowel vorm als functie, kan het een vanzelfsprekend onderdeel worden van het totale ontwerp van de buitenruimte. Met ACO Freestyle wordt die ontwerpruimte verder uitgebreid. Dit systeem maakt het mogelijk om gietijzeren roosters aan te passen aan de specifieke wensen van een project. In plaats van standaardoplossingen kan gekozen worden voor maatwerk, waarbij vorm, patroon of tekst onderdeel worden van het ontwerp. Het uitgangspunt is eenvouIdeaal voor allerlei montage-werkzaamheden, Levering geschiedt via de vakhandel Voor info: GEDORE Technag BV Flemingweg 7, 2408 AV, Alphen aan den Rijn Tel. +31 (0) 172 42 73 50 - www.gedore.nl zolang de voorraad strekt R4600 3232 COMBI-DOPSLEUTELSET 1/4“+1/2“ 232-delig R2165 2005 SOLAR MONTAGESET MC4® 5-delig R4600 3100 COMBI-DOPSLEUTELSET 1/4“ + 1/2“ 100-delig TOOLS FOR LIFE zowel op locatie als in de werkplaats €220, €152, €142, 17 77 77 EXCL. BTW EXCL. BTW EXCL. BTW › Compleet set voor MC4®-connectoren: bevat alle benodigde gereedschappen voor professionele montage en onderhoud van PV-connectoren
PLATFORM VOOR GROND-, WEG- EN WATERBOUW 8 Samen bouwen aan duurzame wegen Samen met overheden, bedrijven en kennisinstellingen werkt Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW) aan duurzame wegen die langdurig in topconditie blijven voor intensief gebruik. “We willen de transitie naar duurzame wegverharding bevorderen door initiatieven te verbinden en door samen met de sector te werken aan één geharmoniseerde aanpak”, zegt Jan van de Water, Programmamanager NPDW. TEKST: ING. FRANK DE GROOT BEELD: NPDW “Het beperken van de CO2-uitstoot en circulariteit zijn belangrijke pijlers onder de verduurzaming van wegverharding, maar ik mis vaak een verlenging van de levensduur”, zegt Programmadirecteur Ingeborg Ligtenborg, die samen met Jan van de Water vertelt over de uitdagingen waarvoor de infrasector staat. LEVENSDUUR Ingeborg: “De levensduur is de belangrijkste factor voor verduurzaming. Maar de nadruk ligt op dit moment in de sector op laagtemperatuurasfalt en circulariteit. Het uiteindelijke doel is 50% minder primaire grondstoffen gebruiken en een reductie van CO2-uitstoot van 55% in 2030. In 2050 werken we volledig circulair en klimaatneutraal. Belangrijk, maar ik mis dan de aandacht voor levensduurverlenging door materiaalinnovatie en Levensduur Verlengend Onderhoud (LVO). Kamikaze-producten met een korte levensduur zijn wellicht financieel interessant voor sommige opdrachtnemers, maar niet voor wegbeheerders die wegen langjarig onderhouden. Je kunt daarom beter preventief ontwerpen door rekening te houden met LVO-maatregelen, in plaats van curatief te reageren op schade. Hoe langer materialen meegaan, hoe duurzamer het is.” Jan vult aan: “Nieuwe duurzame ontwikkelingen moeten niet ten koste gaan van de levensduur. Want daar is ook veel winst te halen. Het scheelt enorm veel CO2-uitstoot. Denk aan minder materiaal, minder transportbewegingen en minder uitvoeringstijd. Maar er is nog altijd een spanning tussen directe CO2-reductie versus hogere initiële uitstoot voor langere levensduur.” Ook in de uitvoeringsprocessen is winst te behalen ten aanzien van de levensduur. Jan legt uit: “Door sensortechnologie kun je de temperatuurverdeling in asfalt real-time meten tijdens verwerking en daarmee het proces optimaliseren. Zo kun je de wals eerst naar de koudere plekken sturen en daarna naar de warme plekken. Optimaal walsen per temperatuurvenster verhoogt de homogeniteit en levensduur van de wegverharding!” LEVENSDUURVERLENGEND ONDERHOUD Om beheerders van asfaltverhardingen te ondersteunen bij het maken van onderbouwde keuzes bij LVO-maatregelen, heeft het NPDW recentelijk het ‘Afwegingskader Levensduurverlengend onderhoud’ gepresenteerd. Deze handreiking leert opdrachtgevers om niet alleen op kosten en hinder te selecteren, maar ook op duurzaamheid, MKI en CO2. Ingeborg licht toe: “Hierin combineren we technische inzichten en praktijkervaringen met resultaten uit een brede enquête onder wegbeheerders en marktpartijen. Het afwegingskader biedt wegbeheerders, assetmanagers, adviseurs en marktpartijen objectieve, eenduidige en sectorbrede handvatten om te beslissen hoe LVO het beste kan worden toegepast. Voor elke onderhoudsmaatregel is een factsheet beschikbaar. Door het stroomschema te volgen, kom je direct uit bij doeltreffende oplossingen die passen bij het schadebeeld.” Jan besluit: “We moeten levensduur in elk contract in Nederland uniform belonen. Daarnaast moeten we innovatie op levensduur stimuleren, zoals nu gebeurt op circulariteit en CO2-reductie. En bedrijven moeten Programmadirecteur NPDW Ingeborg Ligtenborg: “De levensduur is de belangrijkste factor voor verduurzaming. Maar de nadruk ligt op dit moment in de sector op laagtemperatuurasfalt en circulariteit.” Grondstoffendepot Trechterweide, één van de voorbeelden uit de Inspiratiegids Circulaire Bestrating van Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW).
9 NUMMER 3 / JUNI 2026 THEMA VERHARDINGEN UITDAGINGEN DUURZAME WEGVERHARDING Hier werkt de NDPW aan, samen met de wegverhardingssector: • MKI uniform uitvragen, toetsen en belonen. Wegbeheerders kopen eenduidig in wat marktpartijen duidelijkheid biedt, passend bij wettelijke ontwikkelingen rond sturende MKI. • Minder variatie in asfaltmengsels. Beperkt faalkosten, verlaagt energiegebruik en vergemakkelijkt hoogwaardig hergebruik en onderhoud. • Richtlijnen PR en WMA (Warm Mix Asfalt). Verkleint risico’s en vergroot de mogelijkheid om circulaire toepassingen op te schalen. • Levensduur belonen. Sectorbrede aanpak om langere levensduur te belonen. • Monitoring- en verificatietool. Inzichtelijk hoe projecten uniform duurzaamheidsresultaten kunnen meten en rapporteren, voor verantwoording en prestatieniveaus. • Datataal uniformeren (ontologie). Partijen kunnen hun kwaliteits-, monitorings en duurzaamheidsregistratie gestructureerd doen. Data wordt uitwisselbaar en leidt landelijk tot inzichten. • Beheersing aanlegkwaliteit. Procescontrole van asfaltverwerking zodat langere levensduur met hogere kwaliteit mogelijk én aantoonbaar wordt. • Uniformeren validatieproces. Met blauwdrukken voor proefvakken en monitoring voor een uniform, snel en betrouwbaar inzicht in prestaties van innovaties. • Mitigatie financiële risico’s. Verminderen financiële belemmeringen voor opdrachtgevers tijdens de beheerfase, waardoor innovaties meer ruimte krijgen. BESTAANDE ONTWIKKELINGEN Er zijn de laatste jaren talrijke ontwikkelingen richting duurzame wegverharding. Denk aan het op lagere temperatuur (110 tot 140°C) produceren van asfalt met Warm Mix Asfalt (WMA) in plaats van Hot Mix Asfalt (HMA) dat bij 140 tot 190°C wordt geproduceerd. Dan is er het hergebruik van asfalt. Neusje van de zalm is de innovatieve Asphalt Recycling Train, waarmee op locatie het asfalt wordt losgewoeld of gefreesd (Cold Asphalt Recycling Train) en via een menger en verdeler weer wordt gebruikt als nieuwe verhardingslaag. Door deze innovatieve manier van asfalteren kan er vrijwel 100% circulair worden gewerkt én wordt aanzienlijk bespaard op de uitstoot van CO2. Maar er zijn ook infrabedrijven die met eenvoudiger technieken 40 tot 80% van het asfalt kunnen hergebruiken of asfaltcentrales die asfalt leveren waarin hergebruikt asfalt is opgenomen. Tot slot zijn er nog de duurzame asfaltmengsels, waarbij er zoveel mogelijk secundaire grondstoffen worden gebruikt en productie bij een zo laag mogelijke temperatuur. Test van Datagedreven Opleveren van Wegen (DGOW) van NPDW bij het SOMA College in Harderwijk. verdienmodellen heroverwegen: minder onderhoudsvolume, maar andere inkomstenstromen. Er is echt een verandering van mindset nodig. Daar werken we samen met de sector hard aan.” DATA-INFRASTRUCTUUR Een duurzame wegverharding is ook afhankelijk van beschikbare data. Jan: “Producenten en wegbeheerders worden soms verrast door onbekende materialen in her te gebruiken asfalt; er is geen volledig inzicht in de samenstellingen. We zien nu ook biobased toevoegingen aan asfalt. Dan moet je bij hergebruik wel weten wat de samenstelling is van biobased asfalt. De informatie over bouwstoffen en mengsels moet daarom minimaal vijftien jaar beschikbaar blijven voor toekomstig hergebruik. Vaak zijn producenten terughoudend in het vrijgeven van samenstellingen, maar je kunt datadeling beveiligen, zonder risico van verlies van octrooien of bedrijfsgevoelige informatie.” Dan zijn er ook nog de Product Category Rules (PCR): een uniforme berekeningsmethode voor milieuprofielen van asfaltproducten via LCA. Ingeborg: “Er is nu de PCR Asfalt 2026 waarmee je een uniforme MKI-berekening (Milieukostenindicator) kunt maken. Vergeleken met de vorige versie houdt PCR 2026 rekening met meer parameters. Producenten moeten volgens deze methode MKI-getallen berekenen. NPDW zorgt voor een uniforme referentielijst die gemeenten, provincies en Rijkswaterstaat moeten hanteren voor de MKI-waarden. Ik vertegenwoordig hierbij het NPDW in een bestuursgroep voor wettelijke vaststelling van asfalt-MKI-getallen.” INKOOPTOOLBOX DUURZAME WEGEN Duurzaam ontwerpen van wegverharding is een belangrijke stap, maar hoe kan ik ook duurzaam inkopen? Jan: “Daarvoor hebben we de Inkooptoolbox Duurzame Wegen ontwikkeld. Dit maakt het inkopen van duurzame en circulaire wegen uniform, praktisch en effectief. Deze toolbox is ontwikkeld met tientallen sectorexperts. Dat zorgt voor een uniforme uitvraag door opdrachtgevers. Wegbeheerders kunnen per wegtype kiezen voor het duurzaamheidsniveau dat past bij hun ambitie. Er is een brons, zilver en goud niveau. Voor de duidelijkheid: de Inkooptoolbox bevat geen producten, maar praktische handvatten en concrete voorbeelden voor contracteisen voor een duurzame asfalt- en elementenverharding.” Volgens Ingeborg is er bij de asfaltcentrales ook nog veel te winnen: “Wist je dat 30% van de CO2-uitstoot bij de aanleg van wegen afkomstig is van de asfaltcentrales? Er wordt voor de toekomst al gedacht over een eleklaire Infrastructuurstrategie (KCI) van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De missie is helder: duurzame wegverharding wordt de nieuwe standaard. Jan legt uit: “De sector is breed vertegenwoordigd in het NPDW. Wij zorgen zelf voor een evenwichtige verdeling van kennis. Dus gemeenten en infrabedrijven van groot naar klein en geografisch verspreid en partners op operationeel, bestuurlijk en inkoop niveau. Het is verder zo, dat wij de partijen uitnodigen. Mensen vinden het vaak ook een eer om hiervoor uitgenodigd te worden, dus we krijgen zelden een ‘nee’ te horen. Er moet ook de bereidheid zijn om kennis te delen zonder het eigen bedrijfsbelang voorop te stellen.” De Sponsorboard stuurt op voortgang en financiering en neemt beslissingen namens de sector. Dan is er het Sectorteam Wegverharding dat de achterban vertegenwoordigt en (on)gevraagd advies geeft aan het NPDW. In het Sectorteam zitten vertegenwoordigers van een aantal gemeenten, infrabedrijven en opleiders. Daarnaast hebben Arcadis, Rijkswaterstaat, CROW, BouwCirculair, Bouwend Nederland, Unie van Waterschappen en de Provincie Drenthe zitting in het Sectorteam. Het Sectorteam adviseert de Sponsorboard bij besluitvorming. De dagelijkse uitvoering is in handen van het Kernteam, dat bestaat uit projectleiders die ieder een kennis- of programmalijn aansturen. Ingeborg en Jan maken ook deel uit van het kernteam. Jan besluit: “Ik roep iedereen met goede ideeën of een hulpvraag op om contact op te nemen met het NPDW. We denken graag met je mee!” Jan van de Water, Programmamanager NPDW: “We moeten levensduur in elk contract in Nederland uniform belonen.” Circulaire wegverhardingen in Etten-Leur. trische asfaltcentrale, maar op korte termijn is een hybride aanpak haalbaarder. De focus ligt daarbij op aanpassingen aan bestaande centrales, zoals filters voor beperking van de omgevingsbelasting en warmtehergebruik.” ONAFHANKELIJK SECTORPLATFORM Uiteindelijk wil het NPDW de transitie naar duurzame wegverharding bevorderen door initiatieven te verbinden en door samen met de sector te werken aan één geharmoniseerde aanpak. Het platform is in 2023 opgericht als onafhankelijk sectorplatform, onderdeel van de Klimaatneutrale en Circu-
PLATFORM VOOR GROND-, WEG- EN WATERBOUW 10 Positieve gedragsbeïnvloeding tijdens wegwerkzaamheden www.asfaltzuyd.nl •ASFALTONDERHOUD • OPPERVLAKTEBEHANDELING • VLOEISTOFDICHTE VERHARDINGEN • ASFALTEREN • IN-PLACE-ASFALTREPARATIE • SCHEURVULLEN +31 774 006 140 De Safety-safe is dé slimme snelheidsmeterspaarpot die goed rijgedrag beloont. In plaats van bestraffen, beloont de Safety-safe: automobilisten die zich houden aan de snelheidslimiet krijgen direct een positieve terugkoppeling en sparen voor een goed doel. Het resultaat? Minder hardrijders en meer verkeersveiligheid. Veilig werken langs de weg begint bij veilig gedrag van weggebruikers. Wanneer automobilisten te hard rijden bij wegwerkzaamheden, ontstaan gevaarlijke situaties voor uitvoerders en neemt het risico op ongevallen toe. De Safety-safe biedt hiervoor een slimme en vooral positieve oplossing die zorgt voor meer bewustwording, minder hardrijders en daarmee een veiligere werkomgeving. De Safety-safe is een slimme snelheidsmeter met een beloningssysteem. Automobilisten die zich aan de snelheidslimiet houden, sparen geld in een digitale spaarpot voor een goed doel. Dit zorgt voor directe en positieve terugkoppeling, wat het veiligheidsbewustzijn vergroot en de verkeersveiligheid verbetert. Voor bouw- en infrabedrijven biedt dit duidelijke voordelen: • Directe gedragsverandering bij weggebruikers • Minder hardrijders en risico op incidenten • Meer veiligheid voor uitvoerders langs de weg • Eenvoudig inzetbaar bij tijdelijke situaties zoals een versmald wegvak of omleidingsroute • Vergroot het draagvlak en de betrokkenheid van omwonenden SAFETY-SAFE INZETTEN Werk je aan een project in de wegenbouw en zoek je een effectieve verkeersmaatregel? Zet de Safety-safe in! Bekijk de website voor meer informatie over de Safety-safe of neem contact op via info@safetysafe.nl. Meer informatie: www.safetysafe.nl/inzet-wegwerkzaamheden Echte klimaatadaptatie begint onder het maaiveld Waterdoorlatende bestrating staat hoog op de agenda bij gemeenten, waterschappen en aannemers. Terecht. Maar er is een vraag die te weinig gesteld wordt: wat gebeurt er met de bodem eronder? De meeste groene verhardingen laten water passeren – maar verdichten ondertussen de ondergrond. Geen lucht, geen wortels, geen bodemleven. Het resultaat: een grijs probleem met een groen randje. Klimaatadaptatie in naam, maar niet in effect. LEVENDE BODEM ALS UITGANGSPUNT TAWWA Grid (NLGreenlabel A) van TONN werkt anders. De dragende open structuur van dit circulaire grid – gemaakt van Nederlands plastic huishoudafval – laat meer dan 60% verticale drainage toe én geeft de bodem de ruimte om te ademen. Gras en ander groen wortelen door. Micro-organismen doen hun werk. De bodem blijft levend, actief en functioneel. Dat is het verschil tussen waterpasserend en echt groen. BEWEZEN IN MEER DAN 250 PROJECTEN TONN is al bijna 15 jaar de partner voor duurzame verharding. Van parkeerterreinen en bermen tot camperplaatsen en opstelplaatsen voor zwaar verkeer – TAWWA Grid is belastbaar tot SLW60 en geschikt voor de zwaarste GWW-toepassingen. TONN levert niet alleen het grid, maar ook de bijpassende substraten, groen en steentjes. En denkt actief mee over de optimale toepassing per project – of het nu om gras gaat, kruiden of andere beplanting. De natuurlijke standaard voor klimaatadaptieve verharding is hier. Hij groeit van onderaf. Meer weten? Tonn.nl advertentie
11 NUMMER 3 / JUNI 2026 Menukaart duurzame asfaltoplossingen THEMA VERHARDINGEN De ontwikkelingen in de asfaltsector gaan snel. Ging het eerst nog om bijvoorbeeld levensduur, waterafvoer, rolweerstand en geluidsreductie, tegenwoordig komen daar de CO2-prestaties en hergebruik van oud asfalt bij. Geen wonder dat menig wegbeheerder door de bomen het bos niet meer ziet. Heijmans biedt met Heijmans EcoFriendly asfalt de keuze uit circa 150 asfaltsoorten met lage milieu-impact. Door middel van effect grafieken komt de wegbeheerder altijd bij de gewenste asfaltsoort uit. TEKST: ING. FRANK DE GROOT BEELD: HEIJMANS “Heijmans EcoFriendly Asfalt is geen nieuwe asfaltsoort, maar een menukaart van circa 150 asfaltsoorten die een lage milieu-impact hebben”, zegt Frits Stas, Raadgevend Adviseur bij Heijmans en ontwikkelaar van Heijmans EcoFriendly Asfalt. “De belangrijkste keuzecriteria zijn een lagere CO2-uitstoot bij de productie en het aandeel hergebruik. Maar ja: hoeveel CO2-uitstoot wil je reduceren en wat moet het aandeel hergebruik zijn? Kom daar maar uit bij 150 groene asfaltsoorten.” Frits maakt de mooie vergelijking met een bezoek aan de juwelier met je partner: “Je partner wil een ring en die mag jij uitkiezen. Tja, er zijn wel honderden ringen bij de juwelier. Dan volgt de voorkeur voor goud en vervolgens drie steentjes. Dan wordt de keuze al veel overzichtelijker. Uiteindelijk blijven er vijf over en gaan ook de kosten een rol spelen. Feitelijk werkt ons keuzemodel net zo.” LAGERE MILIEU-IMPACT Sinds 1 januari 2025 wordt Hot Mix Asfalt (HMA) uitgefaseerd in Nederland. Heel veel asfaltmengsels zijn nu niet meer als HMA beschikbaar. Er kan er enkel nog Warm Mix Asfalt (WMA) besteld worden dat geproduceerd wordt tussen 110°C en 140°C. Bij HMA is dat nog 170°C tot 190°C. Het uitfaseren van HMA is een voor de hand liggende en noodzakelijke eerste stap in de asfaltsector op weg naar een klimaatneutrale, circulaire en schone asfaltproductie. Door een lagere productietemperatuur is er minder aardgas nodig, waardoor de uitstoot van CO2 en van schadelijke stoffen vermindert. Verlaging van de productietemperatuur maakt ook op termijn het elektrificeren van asfaltcentrales eenvoudiger. Er wordt zo voorgesorteerd op de komende veranderingen in de energietransitie. “Heijmans EcoFriendly Asfalt omvat alle asfaltmengsels die een lagere milieu-impact hebben. Het energieverbruik wordt hierdoor met wel 35% verminderd, terwijl de CO2-uitstoot met 15% tot 35% afneemt. Dit asfalt heeft dezelfde kwaliteit als traditioneel asfalt en kan op dezelfde manier worden toegepast. Het percentage hergebruik is 30 tot 60%, bij AC bin/base zelfs tot 92%. Heijmans EcoFriendly asfalt is zelf opnieuw herbruikbaar, dus circulair. Tot slot daalt de MKI-waarde (milieukostenindicator, red.) 40% tot 50%.” AAN KNOPPEN DRAAIEN “We zien een toenemende vraag naar asfaltmengsels met een lage milieu-impact. Maar hoe kunnen we daarnaast nog meerwaarde creëren voor de klant? Hoe sluit je met een asfaltmengsel met lage milieu-impact aan op de specifieke wensen van een wegbeheerder?” Frits vergelijkt het produceren van EcoFriendly asfalt met het draaien aan knoppen, waarmee de milieu-impact is te verlagen: “Naast de eerder genoemde WMA en toepassing van asfaltgranulaat - oud asfalt - kan er ook gebruik worden gemaakt van secundaire bouwstoffen, bio-based bindmiddelen en groen gas bij productie.” “Door aan al deze knoppen te draaien kun je een asfaltsoort kiezen die aansluit op de wensen van een klant”, zegt Frits. Hoe dat werkt in de praktijk? “Een opdrachtgever geeft aan hoeveel hergebruik van oud asfalt gewenst is en hoeveel CO2-reductie. Die CO2-reductie is op diverse wijzen te bereiken, zoals biobased en minder warm produceren. Maar dat zal de wegbeheerder minder interesseren. Die wil een bepaalde CO2-reductie zonder in te leveren op kwaliteit en duurzaamheid.” Door alle asfaltsoorten in een grafiek met CO2-reductie en percentage hergebruik te zetten, kan de klant zien welke asfaltsoorten voor zijn situatie geschikt zijn. Frits: “Stel je kiest voor 30% CO2-reductie en 50% hergebruik, dan blijven er bijvoorbeeld tien asfaltmensgels over. Vervolgens laat je daar andere prestatie-eisen op los, zoals kosten en levensduur. Wellicht moet je daarom met een minder hoge CO2-reductie en/of lager percentage hergebruik genoegen nemen. Voor de levensduur maakt het niet uit. Al ons EcoFriendly asfaltsoorten hebben minimaal dezelfde levensduur als conventioneel asfalt.” VARIANTEN Heijmans biedt vier varianten van Heijmans EcoFriendly Asfalt aan, afgestemd op de behoefte van verschillende wegbeheerders: • Heijmans EcoFriendly ZOAB (deklaag). Voornamelijk snelwegen. • Heijmans EcoFriendly AC Surf (deklaag). Voornamelijk stadswegen en wegen buiten de bebouwde kom. • Heijmans EcoFriendly SMA (steenmastiekasfalt deklaag). Voornamelijk op provinciale wegen en doorgaande wegen in stedelijk gebied. • Heijmans EcoFriendly AC bin/base (tussen- en onderlaag). Europese aanduiding voor asfaltmengsels die zowel als tussenlaag als onderlaag kunnen worden gebruikt. De asfaltsoorten worden geproduceerd door AsfaltNu, een samenwerking van Heijmans en BAM. Frits: “Alle asfaltmengsels zijn voorzien van een CE-markering en een prestatieverklaring (ook wel DoP genoemd, red.) met LCA en MKI.” TOEKOMST De uitdaging in de toekomst ligt volgens Frits bij het actueel houden van de database van Heijmans EcoFriendly Asfalt: “We moeten er blijvend voor zorgen dat ook de nieuwste asfaltsoorten voorzien worden van nieuwe technieken op het gebied van duurzaamheid. Het is dus van belang dat de database actueel blijft. Inmiddels is er al veel vraag naar Heijmans EcoFriendly asfalt. Wegbeheerders zien het bij de buurman of hebben erover gehoord. Ik zie dit als een belangrijke nieuwe stap in de verduurzaming van de infrasector.” Heijmans EcoFriendly Asfalt omvat alle asfaltmengsels die een lagere milieu-impact hebben. Voorbeeld van keuzemogelijkheden in grafiek Heijmans EcoFriendly SMA, gebaseerd op gewenste percentage hergebruik en CO2-reductie. ZOAB AC Surf SMA AC bin/base Maximale reductie MKI-waarde 45% 40% 50% 50% Maximale reductie CO2-uitstoot 40% 35% 50% 45% Hergebruik 30 tot 60% 30 tot 60% 30 tot 60% 30 tot 92%
www.gwwtotaal.nlRkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=