17 NUMMER 4 / SEPTEMBER 2026 Indrukwekkende renovatie Prinses Marijkesluis WATERWERKEN De Prinses Marijkesluis ligt ten zuidoosten van Wijk bij Duurstede in het Amsterdam-Rijnkanaal. Deze sluis speelt een belangrijke rol bij het keren van hoogwater van de Lek en afvoeren van water uit het Amsterdam-Rijnkanaal. In 2024 is gestart met een renovatie om de sluis en de bijbehorende keerschuif Ravenswaaij in de toekomst beschikbaar en betrouwbaar te houden. De renovatie wordt in 2027 afgerond. TEKST: FRANK DE GROOT EN RIJKSWATERSTAAT BEELD: RIJKSWATERSTAAT Het Amsterdam-Rijnkanaal verbindt de Amsterdamse haven met het Ruhrgebied in Duitsland. Er varen ongeveer 100.000 schepen per jaar over het kanaal. Daarmee is dit het drukst bevaren kanaal ter wereld (bron: Wikipedia). Door de renovatie van de Prinses Marijkesluis blijft het Amsterdam-Rijnkanaal tussen Lek en Waal (Betuwepand genoemd) beschermd tegen hoogwater en kan iedereen in de omgeving veilig blijven wonen en werken. Bovendien blijft het Amsterdam-Rijnkanaal beschikbaar bij hoogwater als hoofdvaarweg voor de scheepvaart. Bij de renovatie wordt onder andere gewerkt aan de sluisdeuren, bedienings- en gemaalgebouwen, brugpijlers en keerschuif en wordt beton hersteld. Daarnaast worden de bediening en besturing vervangen en wordt ervoor gezorgd dat het complex voldoet aan de veiligheidseisen. Zo worden onder meer de verlichtingsmasten, het noodstroomaggregaat, kabels en leidingen, de software voor bediening en besturing en de bestrating gerenoveerd. SLUISDEUREN De Prinses Marijkesluis heeft in totaal tien dezelfde sluisdeuren: vier voor elke schutsluis en twee als reserve. Uit onderzoek bleek dat deze allemaal nog goed genoeg waren voor hergebruik. Projectleider Servé Gubbels van Mourik Infra legt uit: “We renoveren de sluisdeuren op de loswal vlak bij de sluis. We hebben ze op een soort karretje gezet en zo de drie tenten ingerold. In de eerste tent stralen we ze kaal, in de tweede voeren we reparaties uit en in de derde voorzien we ze van nieuwe verf. Het is een mooi treintje. In september 2024 begonnen we met de reservedeuren. Die hebben alle drie de tenten doorlopen en zitten inmiddels in het binnenhoofd van de oostelijke schutsluis. De deuren die we daaruit hesen, zitten nu in het buitenhoofd. Zo schuiven we alles steeds door.” In april 2025 zijn de 50 ton zware sluisdeuren uit het binnenhoofd (het uiteinde van de sluis aan de kant van het Amsterdam-Rijnkanaal) met een enorme drijvende kraan uitgehesen. Vervolgens is het binnenhoofd drooggepompt met speciaal voor dit project ontworpen droogzetschotten. Daarna is hetzelfde gedaan bij het buitenhoofd (aan de kant van de Lek). Verder is betonschade gerepareerd en kregen stalen delen een nieuwe verflaag. Bij de schutsluizen is ook de aandrijving vervangen: de machinewerken die de deuren open en dicht laten gaan. “Helaas kregen we hier een fikse tegenvaller”, vertelt Gubbels. “Een paar speciale onderdelen, de lagers van de zogeheten panamawielen, werden een halfjaar later geleverd dan gepland. Gelukkig konden we ze in januari 2026 alsnog inbouwen. Nu werkt de sluis weer betrouwbaar.” AANPAK KEERSCHUIF De 80 meter brede keerschuif is voor de helft ingepakt in een grote steigerconstructie en er staan drie enorme tenten waarin de 40 ton zware sluisdeuren opnieuw geverfd worden. Normaal gesproken varen er schepen onder de keerschuif door, maar bij hoogwater zakt hij naar beneden om de Betuwe te beschermen. “Om de keerschuif te beschermen tegen roestvorming, stralen we de oude verflagen eraf en brengen we drie nieuwe lagen aan. We pakken steeds een helft aan, zodat de scheepvaart door kan varen onder de andere helft en via één van de schutsluizen”, zegt Gubbels. Voor de werkzaamheden aan de keerschuiven is er een grote steigerconstructie gemaakt. “Dat was wel spannend”, vertelt de projectleider. “Bij een hoogwatergolf moesten we de constructie binnen drie dagen weer af kunnen breken om de keerschuif te sluiten. Gelukkig was dat nog niet nodig.” Inmiddels is de steigerconstructie voor het werk aan de keerschuif verplaatst van de westelijke naar de oostelijke kant. “In oktober 2026 zijn we zo ver dat we die weer kunnen afbreken. Nu schepen weer door de oostelijke schutsluis kunnen, zijn we begonnen met de renovatie van de westelijke schutsluis. Deze moet in september klaar zijn. Ook de resterende stalen delen van de bruggen krijgen een nieuwe verflaag.” BRUG OVER SLUIS De brug over de Prinses Marijkesluis bestaat eigenlijk uit drie bruggen achter elkaar: de ‘vakwerkbrug’ over de keersluis, de ‘vollewandliggerbrug’ over de schutsluizen en ‘het dak van het gemaal’. Veel werk aan de bruggen is al stapsgewijs gedaan. Zo zijn de stalen delen van het westelijk deel van de vakwerkbrug en het oostelijk deel van de vollewandliggerbrug geverfd. Voor voorbijgangers vallen vooral de nieuwe kleuren van de beschermende verf op. De opdruk van 200 jaar Rijkswaterstaat op de keerschuif is weg en zowel de schuif als de bruggen hebben andere blauwtinten gekregen. Ook bij de nieuwe bediengebouwen zijn deze blauwtinten toegepast. De geverfde stalen delen van de schutsluizen zijn niet meer zwart en rood, maar verschillende tinten grijs. Ook het gemaal is nu grijs geverfd, eerst was dat wit. “Op die manier benadrukt de architect dat onderdelen van de Prinses Marijkesluis in verschillende tijden zijn gebouwd”, legt Gubbels uit. “De schutsluizen zijn al in 1952 geopend; de keerschuif pas in 1979. De kleuren laten nu duidelijk zien welke delen uit welke tijd komen: grijs is ouder, blauw nieuwer.” De halve keerschuif is inmiddels ingepakt in een grote steigerconstructie. Om de keerschuif te beschermen tegen roestvorming worden de oude verflagen eraf gestraald en worden drie nieuwe lagen aangebracht. Het scheepvaartverkeer kan nog onder de andere helft doorvaren. Overzicht werkzaamheden renovatie Prinses Marijkesluis. De keerschuif in de voorbereiding. De opdruk van 200 jaar Rijkswaterstaat is nu weg en zowel de schuif als de bruggen hebben andere blauwtinten gekregen. Met een enorme drijvende kraan zijn de sluisdeuren uitgehesen. Hier zicht op twee sluisdeuren in het binnenhoofd van de oostelijke schutsluis. Linksonder het gemaal. Prinses Marijkesluis met op de achtergrond van rechts de Nederrijn die in het Amsterdam-Rijnkanaal stroomt en links verder gaat als Lek.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=