23 NUMMER 4 / SEPTEMBER 2026 Compacte vislift combineert vismigratie, monitoring en erfgoedbehoud WATERWERKEN ”BIJ ROFFELAAR KWAMEN VERSCHILLENDE DISCIPLINES SAMEN. WE MOESTEN EEN TECHNISCH GOED FUNCTIONERENDE VISMIGRATIEVOORZIENING REALISEREN OP EEN LOCATIE MET GROTE CULTUURHISTORISCHE WAARDE. DAT VRAAGT NIET ALLEEN OM VAKMANSCHAP IN DE UITVOERING, MAAR OOK OM EEN INTEGRALE BLIK OP DE OMGEVING. JUIST DIE COMBINATIE MAAKT DIT PROJECT BIJZONDER." - DERKO VAN DER MOLEN, AANNEMER BWO PROJECT IN BEELD Bij de historische Roffelaarskade in Woudenberg realiseerde Aannemer BWO een innovatieve vislift die ecologie, civiele techniek en erfgoedbehoud samenbrengt. De nieuwe voorziening, aangelegd in opdracht van Waterschap Vallei en Veluwe, vervangt een verouderde vistrap en zorgt ervoor dat vissen het hoogteverschil bij de stuw weer veilig kunnen passeren. Tegelijkertijd verzamelt de installatie waardevolle gegevens over vismigratie en het watersysteem. Daarmee vormt de vislift niet alleen een oplossing voor vandaag, maar levert deze ook kennis op voor het waterbeheer van de toekomst. De projectlocatie ligt bij de Roffelaarskade, een dwarsdijk uit 1745 die onderdeel uitmaakt van de Grebbelinie. Deze historische waterlinie werd aangelegd om gebieden gecontroleerd onder water te zetten ter verdediging van Nederland. De kade speelde daarin een belangrijke rol en is nog altijd een beeldbepalend element in het landschap. Juist die cultuurhistorische waarde maakte de uitvoering bijzonder. Bij ontwerp en realisatie moest rekening worden gehouden met het historische karakter van de locatie, terwijl tegelijkertijd een toekomstbestendige oplossing voor vismigratie werd gerealiseerd. Dat vroeg om een zorgvuldige balans tussen techniek, ecologie en ruimtelijke inpassing. COMPACT ALTERNATIEF VOOR EEN TRADITIONELE VISTRAP De bestaande vistrap voldeed niet meer aan de huidige eisen. Samen met Waterschap Vallei en Veluwe is gezocht naar een oplossing die beter aansluit bij de ambities op het gebied van ecologie, beheer en ruimtegebruik. Het waterschap koos daarbij bewust voor een innovatieve oplossing die niet alleen de vismigratie verbetert, maar ook ruimte biedt voor monitoring en kennisontwikkeling. De keuze viel op een vislift: een compact systeem dat aanzienlijk minder ruimte vraagt dan een traditionele vistrap. Daardoor is de oplossing bijzonder geschikt voor locaties waar de beschikbare ruimte beperkt is of waar bestaande objecten en landschappelijke waarden behouden moeten blijven. De uitvoering vroeg om maatwerk. Door de beperkte werkruimte en de ligging in een cultuurhistorisch waardevol gebied moesten ontwerp en uitvoering zorgvuldig op elkaar worden afgestemd. Een deel van de bestaande vistrap is gehandhaafd en functioneel ingepast in het nieuwe ontwerp. Zo is de toegangstrap naar de nieuwe vislift ingepast in de bestaande betonconstructie van de oude vistrap. SLIM ONTWERP VOOR OPTIMALE VISMIGRATIE De vislift werkt volgens een doordacht principe. Via een instroombuis zwemmen vissen naar een rustkamer, waar zij kunnen acclimatiseren aan de stroming. Vervolgens bereiken zij via een spiraalvormige passage – de zogenoemde 'wokkel' – geleidelijk het hogere waterpeil. Via een uitzwembuis verlaten zij de installatie en vervolgen hun route door het watersysteem. Door deze compacte opbouw wordt binnen een beperkte ruimte een effectieve vismigratievoorziening gerealiseerd. Voor Waterschap Vallei en Veluwe is het herstellen van vismigratie een belangrijk onderdeel van een gezond en robuust watersysteem. Door barrières voor vissen weg te nemen, worden leefgebieden weer met elkaar verbonden en krijgen soorten meer ruimte om zich te verplaatsen. MONITOREN MET AI De vislift is meer dan een migratievoorziening. De installatie is uitgerust met camera's en AI-gestuurde beeldherkenning die automatisch registreert welke vissoorten de passage gebruiken. Daarnaast worden gegevens verzameld over onder meer waterstand, stroming en watertemperatuur. Voor Waterschap Vallei en Veluwe biedt deze informatie de mogelijkheid om beter inzicht te krijgen in het functioneren van de vislift en de effectiviteit van de genomen maatregelen. De opgedane kennis kan worden gebruikt bij toekomstige projecten en draagt bij aan datagedreven waterbeheer. Zo is de vislift niet alleen een civieltechnische voorziening, maar ook een bron van kennis voor toekomstige opgaven. EEN GEZAMENLIJKE OPGAVE Voor BWO vroeg het project om een nauwe samenwerking tussen ontwerp, uitvoering, ecologen en de opdrachtgever. Door deze disciplines vanaf het begin samen te brengen, konden technische keuzes, de landschappelijke inpassing en de ecologische werking zorgvuldig op elkaar worden afgestemd. Het resultaat is een oplossing die technisch betrouwbaar is, past binnen de historische omgeving én bijdraagt aan een toekomstbestendig watersysteem. TOEKOMSTBESTENDIG WATERBEHEER Met de realisatie van de vislift bij Roffelaar komen meerdere maatschappelijke opgaven samen. De voorziening verbetert de vismigratie, ondersteunt datagedreven waterbeheer, vraagt relatief weinig ruimte en respecteert tegelijkertijd de cultuurhistorische waarde van de Grebbelinie. De vislift laat zien hoe een goede samenwerking tussen opdrachtgever en aannemer kan leiden tot een innovatieve oplossing waarin ecologie, techniek, digitalisering en erfgoed samenkomen. Zo draagt het project niet alleen bij aan een betere vismigratie, maar ook aan de verdere ontwikkeling van toekomstbestendig waterbeheer. Bezoek voor meer informatie: bwobv.nl en www.vislift.nl
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=