PLATFORM VOOR GROND-, WEG- EN WATERBOUW 24 Bouwen met duurzaam geproduceerd tropisch hout In de grond-, weg- en waterbouw worden dagelijks keuzes gemaakt die tientallen jaren zichtbaar blijven in het landschap. Bij bruggen, steigers, remmingwerken, beschoeiingen en sluisconstructies gaat het niet alleen om technische prestaties, levensduurkosten of het invullen van eigen beleidsdoelen. “De keuze van materialen heeft ook invloed op bossen aan de andere kant van de wereld. Juist daarom verdient duurzaam geproduceerd tropisch hout een prominente plaats in de gereedschapskist van beleidsmakers, projectleiders en inkopers’’, aldus Eric de Munck, bosbouwkundige en adviseur milieu en duurzame innovatie bij Centrum Hout. Houten remmingwerk van duurzaam gecertificeerd tropisch hout. TEKST EN BEELD: CENTRUM HOUT De maatschappelijke discussie rond tropisch hout wordt nog te vaak gevoerd alsof het gebruik ervan automatisch leidt tot ontbossing. De werkelijkheid is precies andersom. Wanneer opdrachtgevers bewust kiezen voor gecertificeerd hout uit duurzaam beheerde bossen, ontstaat er economische waarde voor het bos. Die waarde vormt een krachtige prikkel om het bos als bos in stand te houden. Zonder inkomsten uit verantwoord bosbeheer is de kans aanzienlijk dat bosgebieden worden omgevormd naar landbouwgrond, veeteelt, mijnbouw of andere vormen van landgebruik die het bos permanent doen verdwijnen. BOSBEHOUD Voor duurzaam bosbeheer is geld nodig. De Munck: “Bosbeheerders moeten inventarisaties uitvoeren, kapplannen opstellen, wegen onderhouden, natuurlijke verjonging monitoren, illegale activiteiten bestrijden, voldoen aan uitgebreide certificeringseisen (FSC, PEFC) en volledige traceerbaarheid garanderen. Dat zijn vaak miljoenen investeringen die alleen mogelijk zijn wanneer er een markt bestaat voor verantwoord geproduceerd hout”. Elke kubieke meter gecertificeerd hout die wordt toegepast in een Nederlandse brug, steiger of damwand levert inkomsten op waarmee duurzaam beheer kan worden uitgevoerd. Daarmee ontstaat een directe relatie tussen de opdrachtgever in Nederland en het behoud van bos in Afrika, Azië of Zuid-Amerika. Wie gecertificeerd hout koopt, financiert feitelijk het beheer van het bos waar dat hout vandaan komt. ‘’Duurzaam bosbeheer is bovendien geen eenmalige activiteit, maar een continu proces. Het gaat om decennialang plannen, uitvoeren, controleren en bijsturen. Juist daarom is een stabiele vraag naar gecertificeerd hout zo belangrijk’’, zo weet De Munck uit eigen ervaring: “De houthandel motiveert boseigenaren en zagerijen daarom actief om gecertificeerd te worden en te blijven. Maar zonder afzetmarkt valt het economische fundament onder verantwoord bosbeheer weg.” MEER DAN HOUT ALLEEN De voordelen van duurzaam bosbeheer reiken veel verder dan de productie van hout. Goed beheerde bossen behoren wereldwijd tot de grootste reservoirs van biodiversiteit. “Door selectieve oogst blijven de bosstructuur, bodem en natuurlijke processen grotendeels intact en kan het bos zichzelf, soms al binnen 12 jaar, grotendeels herstellen’’, stelde De Munck met eigen ogen vast in Brazilië. “Daarmee blijven leefgebieden voor planten en dieren behouden en wordt de genetische diversiteit van flora en fauna veiliggesteld voor toekomstige generaties, zo blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek van de Universiteit van Utrecht en Tropenbos uit Wageningen.” Ook vanuit klimaatperspectief is duurzaam bosbeheer van groot belang. Bossen nemen tijdens hun groei CO2 op uit de atmosfeer en slaan deze langdurig op in hout en biomassa. Geschat wordt dat elke hectare tussen de 300 en 400 Gt CO2 eq vastlegt en dat ze jaarlijks 0,7 Gt CO2 eq (Copernicus, 2025) door opname bijkomt. Wanneer het geoogste hout vervolgens wordt toegepast in langjarige constructies, blijft die koolstof vaak tientallen tot soms honderden jaren opgeslagen. Wordt het hout vervolgens hergebruikt dan wordt die periode nog eens aanzienlijk verlengd. Valt het bos ten prooi aan ontbossing, dan komt nagenoeg alle opgeslagen CO2 direct vrij. Daarnaast heeft verantwoord bosbeheer een belangrijke sociale dimensie. In veel bosgebieden vormt de houtsector één van de weinige bronnen van stabiele werkgelegenheid. Certificeringssystemen stellen eisen aan arbeidsomstandigheden, veiligheid en betrokkenheid van lokale gemeenschappen. De inkomsten uit bosbeheer dragen vaak bij aan voorzieningen zoals scholen, medische zorg, drinkwatervoorzieningen en infrastructuur. Wegen die oorspronkelijk voor bosbeheer worden aangelegd, verbeteren vaak ook de bereikbaarheid van afgelegen gemeenschappen. Kortom, duurzaam bosbeheer draagt tegelijkertijd bij aan natuurbehoud, klimaatTropisch bos kan, door houtgebruik, bos blijven. Na inventarisatie en vanuit uitgebreide bosplannen worden veldkaarten gemaakt.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=