17 NUMMER 5 / OKTOBER 2026 BODEM EN GRONDVERBETERING van maximaal 2.000 ton, keuren en weer afzetten. Belangrijkste functie van een grondbank is het overbruggen van het tijdsverschil tussen vrijkomende grond (aanbod) en vraag. Vraag en aanbod vallen namelijk lang niet altijd gelijktijdig samen. Hierdoor heeft een grondbank een belangrijke rol bij het afstemmen van grondstromen. Er zijn gemeentelijke grondbanken die vraag en aanbod van grond binnen de gemeente coördineren en commerciële grondbanken die grondstromen verhandelen op commissiebasis. Een grondbank biedt volgens Gerben veel voordelen voor aannemers en gemeenten: “Grond hoeft niet als afval te worden beschouwd en afgevoerd. Daarmee bespaar je zowel kosten als administratieve lasten. Bovendien draagt grondhergebruik bij aan een circulaire bouwpraktijk. Een grondbank kan ook grotere volumes verwerken, waardoor de afvoer van grond geen vertraging oplevert op de bouwplaats. Naast afvoer kunnen aannemers ook grond inkopen voor ophogingen, aanvullingen of terreinaanleg.” Er zijn situaties waarbij een grondbank duidelijk de voorkeur verdient: • De grond heeft een andere kwaliteitsklasse dan wat de ontvangende locatie toestaat. • Er is geen directe afnemer beschikbaar en de grond kan niet op het projectterrein blijven liggen. • Het project heeft een strakke planning waarbij snelle afvoer noodzakelijk is. • De hoeveelheid vrijkomende grond is groter dan wat op de locatie zelf nuttig ingezet kan worden. Gerben merkt op: “Schone grond gaat bij voorkeur wel rechtstreeks van herkomst naar eindbestemming, zonder tussenopslag. Opslag kost immers geld en dubbel laden is ook duurder.” WAT ACCEPTEERT EEN GRONDBANK? Gerben: “Een grondbank accepteert alleen grond die voldoet aan de wettelijke kwaliteitsnormen uit het Besluit bodemkwaliteit. Concreet betekent dit dat de grond schoon of licht verontreinigd mag zijn, afhankelijk van de bestemming van het ontvangende perceel. Matig of sterk verontreinigde grond valt buiten de scope van een reguliere grondbank en moet via een erkende verwerker worden gesaneerd. Wat dus telt, is niet zozeer het type grond, zoals klei, zand, veen of leemhoudende grond. Het gaat om de mate van verontreiniging. Grond afkomstig uit woningbouwlocaties, wegreconstructies of terreinaanleg kan in veel gevallen worden geaccepteerd, gekeurd en hergebruikt.” De grond wordt gekeurd op basis van een partijkeuring, uitgevoerd door een erkend laboratorium of adviesbureau. De uitkomst bepaalt de kwaliteitsklasse van de grond en daarmee of, en hoe, de grond hergebruikt mag worden. Certificering volgens BRL 9335 borgt dat dit proces voldoet aan strenge landelijke kwaliteitseisen. Deze BRL 9335 is de nationale beoordelingsrichtlijn voor het beheer, de samenvoeging en de kwalificatie van partijen grond en baggerspecie volgens het Besluit bodemkwaliteit. GRONDBANKEN VERENIGD Grondbankorganisaties hebben sinds 1995 een steeds belangrijkere rol bij hergebruik van grond en bouwstoffen. In 1999 werd de Vereniging Branche Organisatie Grondbanken (BOG) opgericht. De belangrijkste initiatiefnemers waren destijds de grotere gemeentelijke grondbanken, waaronder de Grondbank Amsterdam. De vereniging behartigde de belangen van gecertificeerde en erkende grondbanken in Nederland. De BOG speelde een grote rol bij de totstandkoming en evaluatie van bodemregelgeving, zoals het Besluit bodemkwaliteit. Op 24 november 2022 is de vereniging formeel ontbonden en opgeheven. Een deel van de kennis en initiatieven is overgegaan in de Vakgroep BodemBewust. Cumela, de brancheorganisatie voor groen, grond en infra, zet zich al enkele jaren intensief in voor de belangen van grondbanken en voor hoogwaardig hergebruik van grond en bagger. Daarbij werd al nauw samengewerkt met de Vakgroep BodemBewust. Sinds 25 september 2026 is de vakgroep onderdeel van Cumela. Gerben besluit: “Cumela heeft al meer dan 100 lidbedrijven met een gecertificeerde grondbank in de achterban. Met deze stap bundelen we kennis, ervaring en belangenbehartiging nog sterker. Zo kunnen we grondbanken en bedrijven die werken met grond en bagger beter vertegenwoordigen bij ontwikkelingen in beleid, regelgeving en kwaliteitsborging.” Indien je meer dan 25 m3 ontgraaft ben je wettelijk verplicht dit minstens zeven kalenderdagen voor aanvang bij het bevoegd gezag te melden. KWALITEITSKLASSEN GRONDVERKLARING Een grondverklaring (officieel een milieuverklaring bodemkwaliteit genoemd) deelt de kwaliteit van de Nederlandse landbodem en toe te passen grond op in drie vaste bodemfunctie- en kwaliteitsklassen: Landbouw/Natuur, Wonen en Industrie. BEPALING KWALITEITSNIVEAU Om het kwaliteitsniveau van grond te bepalen wordt deze getoetst aan circa 140 grenswaarden, verdeeld over: Metalen, Overige anorganische stoffen, Aromatische stoffen, Polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), Gechloreerde koolwaterstoffen, Bestrijdingsmiddelen en Overige stoffen. Overige eisen: • Stand-still principe: De bodemkwaliteit op de nieuwe locatie mag door het aanbrengen van de grond niet verslechteren. Grond met de klasse Industrie mag dus nooit op een locatie met de bodemfunctie Wonen gestort worden. • Functiekaart versus Kwaliteitskaart: Gemeenten leggen de regels vast in een bodemfunctieklassenkaart (wat is het gebruiksdoel?) en een bodemkwaliteitskaart (hoe schoon is de bodem er nu?). • Meldplicht: Ga je grond met de klasse Wonen of Industrie verplaatsen of toepassen? Dan ben je via het Omgevingsloket verplicht om dit vooraf digitaal te melden. Bron: Informatiepunt Leefomgeving. Klasse Kwaliteitsniveau & Kenmerken Toepassing & Regels Landbouw / Natuur Schoonste klasse. Grond voldoet aan achtergrondwaarden (AW2000). Geen of verwaarloosbare verontreinigingen. Grond mag overal vrij worden toegepast. Op landbouwgronden of in natuurgebieden uitsluitend deze grond. Wonen Licht verontreinigd. Grond bevat licht verhoogde concentraties van bepaalde stoffen (boven achtergrondwaarde). Veilig genoeg voor intensief menselijk contact. Mag worden toegepast in zones met de functie Wonen of Industrie. Deze grond mag absoluut niet op landbouwgrond of in natuurgebieden geplaatst worden. Industrie Licht verontreinigd. Grond bevat hogere concentraties stoffen (tot de maximale industriewaarde). Dit is de minst strenge klasse die nog hergebruikt mag worden. Mag alleen worden toegepast op locaties met de functie Industrie (zoals bedrijventerreinen of wegen). Toepassing in woonwijken of landbouwgebieden is strikt verboden. Matig verontreinigd Niet sterk verontreinigd (beneden interventiewaarde). Niet toepasbaar. Reinigen of storten vereist. Sterk verontreinigd Sterk verontreinigd (boven interventiewaarde). Niet toepasbaar. Reinigen of storten vereist. CUMELA VAKGROEP BODEMBEWUST Cumela is de brancheorganisatie voor groen, grond en infra. Naast secties die zich richten op loonwerk, infrastructuur en organische mest, is er een sectie Grondverzet en Cultuurtechniek. Cumelaleden hebben een groot aandeel in de Nederlandse grondverzet, infra en hergebruik van grondstromen. De leden vertegenwoordigen het overgrote deel van de BRL gecertificeerde bedrijven. De Vakgroep BodemBewust is onderdeel geworden van deze sectie en vertegenwoordigt cumelabedrijven en grondbanken die zich inzetten voor duurzaam en circulair grondverzet. Wat doet Vakgroep BodemBewust? • Belangenbehartiging: Bundelt expertise uit de praktijk om op te treden als gesprekspartner voor beleidsmakers en overheden over bodemregelgeving. • Duurzaamheid & Circulariteit: Streeft naar praktisch toepasbare regels die bijdragen aan landelijke duurzaamheidsdoelen en het behoud van primaire grondstoffen. Leden van Cumela zijn automatisch lid van de vakgroep en daarnaast kunnen aansluiten: • Bedrijven die zich richten op het landelijk toepassen van secundaire grond en baggerspecie. Denk aan verwerkers, transporteurs en aannemers die werken aan een toekomst waarin minder primaire grondstoffen nodig zijn. • Landelijke grondbanken, die een essentiële rol spelen in het tijdelijk opslaan, beheren en beschikbaar stellen van grondstromen binnen landelijke projecten. Meer informatie: www.vakgroepbodembewust.nl. Belangrijkste functie van een grondbank is het overbruggen van het tijdsverschil tussen vrijkomende grond (aanbod) en vraag. Vraag en aanbod vallen namelijk lang niet altijd gelijktijdig samen. Hierdoor heeft een grondbank een belangrijke rol bij het afstemmen van grondstromen. Foto: Frank de Groot.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=