PLATFORM VOOR GROND-, WEG- EN WATERBOUW 26 Ontwikkelingen machinaal straten vragen om herijking CROW kennismodule De Arbocatalogus Bestratingen is duidelijk voor straatmakers: ‘Daar waar mogelijk zal bestrating mechanisch worden aangebracht om de fysieke belasting te verminderen.’ Ook wordt verwezen naar CROW publicatie 324 ‘Verantwoord aanbrengen elementenverharding’. Door de snelle ontwikkelingen bij machinaal straten wordt deze kennismodule herzien. De herziene versie moet straks beter aansluiten op de huidige ontwikkelingen bij machinaal straten én de geldende Arbowetgeving. TEKST: ING. FRANK DE GROOT De Nederlandse Arbeidsinspectie inspecteert in 2026 – in navolging van 2025 - extra bij straatwerk. Het gaat hierbij om fysieke belasting en kwartsstof. Dit heeft al tot een groot aantal stilleggingen geleid omdat er niet machinaal/mechanisch werd bestraat waar dat wel mogelijk was. Overdreven? Volgens Ruud Blom zeker niet. Hij noemt zichzelf ‘Verbinder’ en is eigenaar van Waardewerk. Hij houdt zich al dertig jaar bezig met de verbinding tussen mens en techniek en begeleidt daarbij ook straatmakers. Wat is bijvoorbeeld nodig om je aan te passen aan techniek, zoals robotisering bij straatwerk? “Ik kom straatwerkbedrijven tegen waarbij de gemiddelde leeftijd 55+ is. Dat zijn mensen die al op hun zestiende begonnen zijn met straatwerk en al veertig jaar zwaar werk doen. Dan is je lichaam toch wel versleten. Maar ja, de instroom door jongeren is gering, dus gaan ze door.” Theo Noorlander, Directeur STRAATWERK Nederland, is ook aangeschoven en reageert: “Binnen de CAO Bouw en Infra zien we dat bij 44% van de straatwerkbedrijven de gemiddelde leeftijd 55+ is. En van die personen gaat 42% tussen nu en drie jaar met pensioen. Er gaan een factor 10 meer mensen uit, dan er instromen! Dat geeft de urgentie al aan om de arbeidsomstandigheden in de straatwerkbranche verder te verbeteren en het vak aantrekkelijker te maken voor jongeren.” ONTWIKKELINGEN VRAGEN AANPASSING Sinds 2013 is de CROW Kennismodule 324 ‘Verantwoord aanbrengen elementenverharding’ van kracht. Deze wordt ook aangewezen in de Arbocatalogus Bestratingen als ‘concrete invulling van mechanisch bestraten’. Hoewel de Kennismodule geen juridische status heeft, kan de Arbeidsinspectie hier wel op handhaven. Door de aanwijzing in de Arbocatalogus mag worden veronderstelt dat een straatmaker op de hoogte is van de inhoud van de Kennismodule. “Probleem is wel dat de Kennismodule niet meer actueel is, door de snelle ontwikkelingen bij machinaal bestraten. Daardoor zijn bijvoorbeeld in 2025 en 2026 werken stilgelegd door de Arbeidsinspectie doordat de verouderde matrix in de Kennismodule nog als uitgangspunt werd genomen. Deze tabel domineerde de praktijk; restricties in de tekst werden genegeerd”, zegt Roy Voorend, projectleider bij CROW. De verouderde matrix is door CROW en de Arbeidsinspectie veroudert verklaard en buiten werking gesteld. Roy legt de vinger op de zere plek: “De waarden in de oude matrix, die nog meer randeisen stelt, zijn deels achterhaald. Zo kun je tegenwoordig ook op locaties smaller dan 6 meter prima mechanisch werken. Daarvoor zijn er compacte machines beschikbaar met vacuümheffers. Of bijvoorbeeld een minishovel met bestratingsklem. En de huidige generatie klemmen en vacuümheffers kan zelfs overweg met maatafwijkingen tot wel 20 %, in plaats van de maximale maatafwijking van 5% in de matrix. Dat geeft al de urgentie aan om het Kennisdocument aan te passen.” HUIDIGE STAPPENPLAN De oude beslissingsmatrix mag dus niet meer worden gebruikt ter justificatie van handmatig straatwerk. Mechanisch (machinaal) straten is de norm; handmatig is alleen toegestaan als het mechanisch echt niet kan en dit streng is onderbouwd. De praktijk volgt nu hoofdstuk 3.2 van de CROW Kennismodule 324 via een strikt stappenplan (in plaats van de matrix): • Stap 1: Ontwerp en richtlijn voor mechanisch aanbrengen als primair uitgangspunt. • Stap 2: Technische ‘tenzij’-beoordeling op basis van de actuele stand der techniek. • Stap 3: Resterend handwerk alleen onder streng aangescherpte fysieke begeleiding en rusttijden. • Stap 4: Vastlegging in een verplicht straatwerkplan conform de UAV. Maar wat is een straatwerkplan? Roy legt uit: “Daarin legt de opdrachtgever vast hoe de straatmaker op basis van de projectgegevens kan voldoen aan de huidige CROW 324 en de Arbocatalogus. In het logboek van het straatwerkplan houdt de straatmaker per medewerker een urenregistratie bij over inzet en fysieke belasting en werk- en rusttijden in relatie tot acceptabele fysieke belasting.” “Ook de opdrachtgever heeft een belangrijke rol op basis van de vergewisplicht. Op basis hiervan zal de Arbeidsinspectie ook handhavend optreden richting de opdrachtgever. Recentelijk is al een gemeente gesanctioneerd met een boete van meer dan € 10.000,-, na eerdere stilleggingen en eis tot naleving”, zegt Theo. Voor de vergewisplicht kijken we naar artikel 2.26 van het Arbeidsomstandighedenbesluit: ‘De opdrachtgever is verplicht in de ontwerpfase zich ervan te vergewissen dat de betrokken werkgevers en zelfstandigen in staat zijn de verplichtingen voor de arbeidsomstandigheden die gelden in de uitvoeringsfase na te komen, enzovoort….’ Vraag is wel vanaf welke projectgrootte een straatwerkplan verplicht is en machinaal bestraten: “Daarover zijn we nog in gesprek met de Arbeidsinspectie. Je gaat niet voor Door de snelle ontwikkelingen bij machinaal straten wordt de CROW publicatie 324 ‘Verantwoord aanbrengen elementenverharding’ herzien. Foto: SEB. Mechanisch (machinaal) straten is tegenwoordig de norm; handmatig is alleen toegestaan als het mechanisch echt niet kan en dit streng is onderbouwd. Foto: SEB.
RkJQdWJsaXNoZXIy NTI5MDA=